Ez dut ulertzen euskal sena edo nortasuna inoiz aldatzen ez den esentzia abstraktu gisa. Historian zehar alda daiteke eta aldatzen da, ikusiko dugunez. Bestalde, alderdi negatiboak ere aurki daitezke, jakina, baina hemen euskal jendarte justuago bat eraikitzeko baliagarri izan daitekeena hautatuko dugu. Gaur egungo etapa kapitalista eta patriarkalari aurre egin diezaiokeen euskal sena (Ortiz-Osesek “euskal inkontziente  kolektiboa “ deritzo). Non aurkitzen da berau? Zeintzuk dira nortasun horren sustraiak? Lehenik eta behin, indoeuroparren aurreko Europa Indigena delakoa....




Elgoibar Ikastolako Guraso Kontseiluko komunikazio taldeak, gurasoak informatzeko erabiltzen dituen medio desberdinen hausnarketa bat egin du. Azkenaldian, mezu berdina 3 edo 4 tokitatik errepikatzen genuenaren sentsazioa geneukan eta gehiegizkoa ere ez denez gustukoa izaten, bidaltzen den mezuaren arabera medio bat edo bestea erabiltzea erabaki du. Horrela bada, hemendik aurrera hauek izango dira informazioa bidaltzeko irizpideak, eta irizpide hauek hartzearen zergatiak: Azken orduko ikastolako oharrak, guraso kontseiluak antolatutako formakuntza, mendi irteera, kirol ekintza, txosna, ...



[EiTB] GATZA Sal

1
eatgirl 1550013372263 EATGIRL vs ITGIRL | 2020-01-30 13:13



Aurreko mendeetan jada gertatua zen euskal nortasunaren galera, batez ere Nafarroa konkistatu ondoren. Gogoratu medikuntza tradizionalaren errepresio ankerra, lur komunalen pribatizazioa, euskal ohitura eta Foruen galera, denok ere euskal senaren zutabe garrantzitsuak. Euskaldunok beste gerra bat galdu ondoren, Frankoren errejimenak eta ondorengo neofrankismoak are gehiago kolpatzen dute euskera nahiz euskal kultura eta askatasunak. Ondorioz, hona hemen euskal nortasun kolektiboaren zenbait galera azken ehun urteotan: - Zuzenbide Piriniarrari etaForuei gaur egun indarrean dagoen Zuzenbide E...


o) Aurrera begira zer?

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:44

Egungo egoeraren balantzea osatzeko, herri mailan bizirik dirauten arloak ere aipatu behar dira: - Era guztietako jarduera kolektiboak eta herri mugimenduak, komunitate sena bizirik dagoen seinale. - Auzoa, auzolana eta batzarra, lehengoaz bestelako testuinguruan, jakina. - Era guztietako errebindikazio eta borrokak, intsumisio sena bizirik dagoen seinale. - Emakumearen ahalduntze-mugimendu hazkorra, indarrean dagoen patriarkatuaren eta matxismoaren aurrez aurre; baita Pentsionisten mugimendua pentsio duinen alde. - Azken 100 urteotan nazio kontzientzia eta erabakitzeko eskubidearen aldarri...


l) Intsumisioa

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:43

Ez digute irakatsi, baina intsumisioaren memoria sakonak bezain etengabeak elikatzen du euskal sena. Erresistentziak eta errepresioak markatutako herria gara. Batetik bagaudak daude, II. mendetik V. mendera jauntxo handien eta Erromatar inperioaren aurka altxatu ziren nekazari-talde txirotuak. Bagaudeen matxinada nagusia V. mendearen lehen partean izan zen, Euskal Herriko lurraldeetan ere, harik eta Nafarroan garaitu zituzten arte. Bi mende eta erdi iraun zuen matxinada! Bestetik,  XVI. mendean, Durangoko heretikoak, fratricelloen doktrina komunistak aldarrikatzen zituztenak, eta &ldqu...


Arlo honetan ere aldaketa gertatu da duela 50 urte ingurutik honantz: erlijio eta eliza katolikotik askatze-prozesua bizi izan dugu E.H.an, hamar mende luzetan zehar izan duen eragin sakonaren ostean. - Erlijioari dagokionez, askoz eragin txikiagoa izan du, Elizak izan duenarekin konparatuta. Orokorki, ideologia transzendentalekiko jarrera eszeptikoa izan du euskal jendeak, aurrerakuntza teknikoen zale-zale izan den bitartean (San Martin eta Jentilen kontakizunak gogoratzea baino ez dago). Naturaz gaindiko kristau erlijioaz ere beste horrenbeste gertatu dela esango nuke: “zer edo zer ...


j) Herri kultura eta folklorea Bata zein bestea oso aberatsak ditugunez, aparteko kapitulu bat beharko lukete. Bertsolaritza eta kantua, Maskaradak eta Inauteriak, solstizioko errituak, Dantzak… Azken atal honi buruz, nabarmentzekoa da J.A. Urbeltz jaunaren lan eskerga: Bere lehen liburua (1994):  “Bailar el Caos. La danza de la Osa y elsoldadocojo: Sobreaspectossimbólicos de lasdanzasvascas”   k) Naturaren ezagutza eta Lurrarekiko atxikimendua Nafarroa konkistatu ondoren, milaka lagun, gehien-gehienak emakumeak, erre zituen Inkisizioak 1540 eta 1700 bit...


i) Euskera

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:41

Euskal pentsamendua edo sena edukia transmititzen digun tresna nagusi eta ezinbestekoa da. Bera barik euskal senaren eraikina hondoratu egingo litzateke. Ikuspegi askotatik azter daiteke bera. Filosofia aldetik, espazio-denboraren pertzepzioa une/gunehitzek adierazten dute zientifikoki: gauza bera dira, baina ez guztiz: denbora espazioan gauzatzen da. Bestalde, ur/urte, egu/negu eta horrelakoek batasun kosmikoa bere ñabardurekin adierazten dute, adibide batzuk jartzearren.   Goian landu dugun arloari atxikiz, euskeraren egiturak, inguruko hizkuntzenak ez bezala, parekidetasun ...


h) Foruak

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:40

Esan bezala, herri edo herrialde bateko usadio eta ohiturak idatzita jasotzen zituen araudimultzoa ziren Foruak. Zenbait eskubide eta askatasun indibidual zein kolektibo eraentzen zituzten: zuzenbidezko eskubideen errespetua,bake-garaian soldadutzarik egin beharrik eza, zerga-erregimen berezia, aduanako zergarik eza, etab. Herrialde bakoitzeko batzarrak zuen foru-legeak idazteko eta aldatzeko ahalmena.  Lehenengo forua Nafarroako Foru Orokorra izan zen (XIII mendea). Hona hemen AnneMarieLegarderen (“LesBasques, societétradicionell eta symetriedessexes”)analisia emaku...


Zuzenbide Piriniarra delakoa ahozko eta ohiturazko legeria zaharra da, herrialde bakoitzean bere kasa garatu zena, harik eta Nafarroako Erresuma idatzizko lege-bildumak egiten hasi arte  XIII. m.tik aurrera. ForuOrokorra erresuma osoan aplikatzekoak ziren lurralde-eskubideei buruzko lege-multzoa zen. Antzinagoko zuzenbideari dagokionez, hurrengo zutabeak zituen, zeinetariko batzuek gaur arteko eragin sakona utzi duten gure sen kolektiboan: - Etxea da zuzenbide piriniarraren oinarria. Etxeak bere osotasunean irautea. Eta hor amaren ildoko oinordetza ageri da. Eredu matrilineala, beraz. ...


e) Ama Birjinaren kasua Hemengo antropologo batzuek “Birjinaren kasua” aipatzen dute, sinbolo femeninoak erabili arren gizarte patriarkala gertatzen dela argudiatzeko. Egiaz, Ama Birjinaren debozioak garrantzi itzela hartu izan du, nahiz eta Miriamen pertsonaia ez duten nabarmentzen ez Ebanjelioek ezta hasierako Kristianismoak.  Zergatik promozio unibertsal hori? Nire ustez argi dago: leku bakoitzeko Ama Birjinak jainkosa autoktonoa ordeztu du: Horrela adibidez, Mexikoko Ama Tonantzin Guadalupeko Birjinak ordeztu zuen, Hego Amerikako PachamamaLujango eta gainerako Ama Birji...


Arrasto horietariko bat Mariren (Dama, Saindiaedo Anderearen) mitoa da.  Gure Andere edo Señoriek  “jainkosa” pre-indoeuroparra gogarazten digun izaera du, nahiz eta Mariri ez zaion deitzen inoiz “jainkosa”. Lehenik eta behin, emakume gisa aurkezten zaigu, osagai maskulinoak ere barne hartzen dituela (Sugaar, aharia, akerra, zaldia…). Hauen ernalkuntza indarraz baliatzen da naturaren bizi-adurra sortarazi eta berriztatzeko etengabe. Saia eta erroia ditu mezulari, eta Arbola gisa ere ikusi izan da. Hau da, ar-eme printzipioen batasuna adierazte...


c) Zibilizazio zabala

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:36

Ekialdeko Europan azaleratu duten “Antzinako Europa” hori ez da mugatzen eremu horretara, baizik eta inbasio indoeuroparren aurretiko Mendebaldeko Europa ere barne hartzen du. Lotura estua dauka alde honetan 2700 urte iraun zuenmegalitoen kulturarekin, Irlandatik Italiara eta Eskandinaviatik Portugalera, Euskal Herria bete-betean hartuz. Izan ere, lehenbizi Eki Europan azaleratu zena, orain Frantzian (Loira, Oise, Lot, Rodano bokalean) eta beste leku batzuetan ageri da, eskultura batzuk estiloan ere Eki Europakoen antzekoak direlarik (HenriDelporte: L´image de la femmedans...


b) Europa indigena

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:35

Euskal senaren lehen oinarri ezagunena, arkeologo nahiz antropologoek oso ondo ikertua eta dokumentatua, Europa Zaharra edo Indigenarekin euskaldunok partekatzen dugun garai preindoeuroparra da. Zibilizazio hori  hainbat milurtetan zehar garatu zen Europa neolitikoan (duela 9000 urtetik indoeuroparrak sartu arte, gurera 3500 inguruan). Gai honi buruz garrantzi berezia du, besteak beste, MarijaGimbutas arkeologoak eta bere zientzialari taldeak egindako ekarpen erabakigarria ezagutzea (ikus Interneten edota Sugearen Iraultza liburuan laburtu nuena (13-21 orr.) Gimbutas emakume lituaniar-...



Eguna

ardobeltza 1574873230361 ardobeltza | 2020-02-16 13:57





Otsailaren 4an Juan Martin Elexpuru izan genuen Azpeitian, Iruña-Veleia aferari buruz hitzaldia ematen. Komunikabide gehienek errena faltsutasunaren alde egiten duten bitartean, Elexpururen argudioek justu kontrakoa frogatzen dute. Ondorengo bideoan komunikabideek kontatzen ez dutena ikusi eta entzun ahalko duzue, gero bakoitzak erabaki dezala. Adibide bezala, hona hemen epaiketan jazo den gertaera bat eta inork kontatu ez duena. https://blogak.goiena.eus/elexpuru/2020/02/06/andoni-tarrino-arkeologoa-asteazkeneko-saioan-ez-du-ez-descartes-eta-ez-rip-ipintzen/  


Aste honetan albiste bi izan dira ingurugiroarekin lotutakoak. Alde batetik jakin dugu aurreko egunetan arnasten dugun airearen kutsadura osasunarentzat kaltegarria den mailatik gora egon dela hainbat lekutan. Errua eguraldiarena nonbait, egun horietan izan den eguraldi beroak eragin omen du. Baina, lasai nago, gure agintariek azkar erreakzionatu eta jarri dute protokolo bat horrelakoak berriro gertatzen direnerako, adibidez debekatu egingo dituzte kanpoan egin beharreko ekintzak, kirola egitea adibidez. Ez dut entzun neurririk hartuko dutenik kutsadura ez sortzeko, edo gutxitzeko; ea zein ...


Itsasoa

ardobeltza 1574873230361 ardobeltza | 2020-02-05 09:44



Anboto

Zaldibar 1580638317116 Zaldibarko Berbalaguna | 2020-02-01 10:57


Eguna, goizeko 4,45etan hasi da. Ordu horretarako ipinita nuen iratzargailua, eta ez du huts egin. Lasai lasai gosaldu dut, kalera joateko arropa jantzi, eta lehenengo hitzordurantz abiatu gara bikotea eta biok. Geratutakjo industrialdean, 5,30etarako iritsi gara, eta ordurako 50 bat lagun zegoen. Sentsazio bereziak izan ditut, orain arteko greba guztietan kontratupeko langile bezala parte hartu izan dudalako. eta gaur berriz, erretreta hartu duen langilea lez. Gustora ibili naiz, langile gazteeekin batera bizitza/lan/pentsio duinak aldarrikatzen. Han ginela, zipaioek eskoltatuta, Eduardo ...


Bihar, egun garrantzitsua izango da. Sei urte eta erdi geroago, Hego Euskal Herriko herritarrok greba egiteko gonbitea jaso dugu. Sei urte luze hauetan bizitzaren prekarizazioak ez du etenik izan. Pobreagoak gara, prekarioagoak, menpekoagoak. Azken hilabetean, azkeneko asteetan biharko eguna prestatzen jardun gara. Gazte mugimendua, feministak, pentsionistak, hainbat sindikatu, denok batera biharko eguna ahalik eta era txukunenean atera dadin. Aurrean, atzean, ezker eskuinean biharko eguna porrota izateko enpresariak, ccoougt, ppnvpsepodemos, komunikabide nagusiak, ... Alferrik ari dira. D...