Euskal blogarion komunitatea

Sortu zure bloga aitaren batean

Erraz, euskaraz, doan

Hasi Gehiago jakin



HAIZE BOLARAK

2
No profile photo Hizkien kurbadura | 2018-09-04 09:32

Haizearen lagun dira egunak hurarekin batera estu kiribilduta azkar doazelako harrapaladan, baina ez dira haizearen lagun bakarrak haizeak ere badituelako beste lagun batzuk "etapak" deituak. Haizea, egunak eta etapak beraz, hitz dezagun hauetaz eta hauen harremanaz. Hasi gaitezen etapetaz, etapaz - etapa hain monotomoak dira Hasi - amaitu, amaitu - hasi, honetan datzala hauen estribilloa, beti dute oinarri bera, baina beraien barnean sartuz gero, ohartzen zara beraien airean dabiltzan haize bolara desberdinetaz. Noizbehinka, haize bolarak goxoak eta arinak izaten dira,  ...



I. mendean iritsi ziren erromatarrak Forura; herrixka bat sortu zuten, eta, hiru mendez inguru hartako burdina ustiatu eta gero, hutsik geratu zen ingurumaria. Burdina lantzeko ola ugari eduki zituzten han. Hirigintza. Foruko herrixka erromatarrak ez zuen ohiko herrietan erabiltzen zen hirigintza. MARISOL RAMIREZ / @FOKU BERRIA, 2018ko abuztuak 31 Lander Muñagorri Garmendia   Erromatar garaiko industrialde bat. Alderaketa horrekin nahiko garbi irudika daiteke zer izan zen Forua (Bizkaia) K.o. I. mendetik IV. mende ingurura arte. Burdina lantzen zuten...


Erromatarren garaiko hiriaz gainera, Erdi Aroko arrastoak ikus daitezke Andelon, eta baskoien kastroa dago azpian. Andelokoa arkeologia multzoa da, hiriaz gainera ur hornidurarako sistemaren arrastoak gordetzen baitira. Inguruan duen ur andela edo biltegia du «harribitxia». Andeloko 'harribitxia'. Ur biltegia da erromatar hiriaren bereizgarria. IÑIGO URIZ / @FOKU   BERRIA, 2018ko abuztuak 30 Iker Tubia   Erromatar hiri bat baino gehiago da hau». Horixe azaltzen diete Andelora joaten diren bisitariei. Mendigorria eta Lar...


Itsas hegemonia ipurdian

1
paideia 1456152068219 PAIDEIA | 2018-08-31 20:18

Salamina uhartea (Grezia), K.a. 480. Jerjes buru zuen Persiar Inperioko itsas armada Greziako hiri-estatuetako flotaren aurka borrokatu zen. Greziarrek irabazi zuten gudua eta itsas hegemonia haiena izango zen K.a. V. mende osoan, guduan erabilitako trirremei esker. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2017ko urriaren 22a   3D irudi honetan, trirreme bat ikusten da beste ontzi bat trabeska jo eta txikitzen. (Irudia: The Creative Assembly)   Trirremeak jatorri joniarreko gerraontziak ziren. Guduetan zuten eraginkortasunari eske...


Grezia. K.a VII. mendea. Himno homerikoak izeneko poema sortako alerik zaharrena sortu zuten, Demeter jainkosaren berri jasotzen zuena. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko uztailaren 15a   Luca Giordanoren ‘Persefoneren bahiketa’. Persefone Hades azpimunduko jainkoak bahitu eta bortxatu zuen eta hori ez da, inolaz ere, mitologia klasikoko bortxaketa kasu bakarra.   Demeter, Kronos eta Rearen alaba, Gea amalurraren oinordekoa zen. Zeus anaiak bortxatu zuen eta, ondorioz, Persefone alaba jaio zen. Per...


Bosgarren urtez, Aranzadik eta Londresko Arkitektura Museoak indusketa arkeologikoa egin dute Zalduako eremuan, eta erromatar gune baten aztarna gehiago azaleratu dituzte Harrizko eraikinaren egitura, eta Aranzadiko ikerlariak lanean. IDOIA ZABALETA / @FOKU BERRIA, 2018ko uztailak 28 Joxerra Senar   Zalduako zelaiak badu zerbait zirraragarria. Ekialdera basoa eta Altzubi erreka, mendebaldera Orreagarantz doan errepidea, mendebalderago Aurizberri, eta ipar-mendebaldera Auritz. Satorzulo, zuhaixka eta larre artean, nekez imajina daiteke ingurune berde horrek...


Oihane Mendizabal, Zalduako aztarnategian. / ARANZADI Hilaren 29an bisita gidatua eskainiko dute Auritz-Burgueteko herri-gunetik nahiko gertu dagoen Zaldua izeneko aztarnategian. Orain Kristo ondorengo I-IV mendeetako eraikin bat industen ari dira. FELIX IBARGUTXI DIARIO VASCO, 2018-VII-21 Oihane Mendizabalek (Donostia, 1992) Historia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatearen Letren Fakultatean, Gasteizen, eta indusketa lanean ari da egunotan Nafarroako Zaldua izeneko aztarnategian, Auritz-Burgueteko herri-gunetik nahiko gertu. 2015az geroztik urtero ari da hango...


Mitologia klasikoa artearen historian nola landu izan den aztertzen du 'Artea eta mitoa. Pradoko jainkoak' erakusketak, Donostiako San Telmo museoan. 50 artelan bildu dituzte Theodoor van Thuldenen Apolo Dafneren atzetik obra, XVII. mendekoa. LA CAIXA BERRIA, 2018ko uztailak 7 Itziar Ugarte Irizar   «Denok gara mitologia greko-latindar honen oinordekoak. Identitate europarra, Mendebaldeko kulturaren bilakaera eta partekatzen ditugun hainbat balio markatzen ditu». Arteak mende luzez irudikatu du mitologia klasikoaren unibertsoa. Mende luzez egin...


Estitxu U. Lopez de Arkaute ALEA, 2018-07-01  Martiodan aurkitutako Tebasko legioko erlikiak zaharberritu dituzte, eta horien jatorria ikertzen ari dira; karbono 14ak baieztatu du hezur hondakinak III. mendekoak direla, legioa hil zuten garaikoak hain zuen. Martiodan aurkitutako TEbasko legioaren erlikiak zaharberritu dituzte. AFA | Ikusi handiago | Argazki originala Oraingoz, airean dagoen misterio bat da nola iritsi ziren tebastarren erlikiak Martiodako elizara, baina Arabako Foru Aldundiaren Zaharberritze zerbitzuaren egungo hipotesi nagusia da hezurrak nekropo...


27 urtez luzatutako gatazka konpondu asmoz akordioa sinatu dute Greziak eta Mazedoniako Errepublikak, Jugoslavia ohiko parte izandako lurraldeak etorkizunean hartuko duen «Ipar Mazedonia» izenaren inguruan. Bi aldeek amore eman behar izan dute, negoziazio prozesu guztietan bezala, baina bateko nahiz besteko oposizioek iragarri dute jada akordioaren aurka egingo dutela. NAIZ, 2018-VI-23 Dabid Lazkanoiturburu   Nor da egun antzinateko Mazedoniaren oinordekoa? Hau da, nor da egungo Greziaren eta Balkanen artean Filipok hedatu zuen erreinuaren oinordekoa? Ez...


MULIERES. Emakumeak Augusta Emeritan (ERAKUSKETA, 2018ko maiatzaren 11tik irailaren 30era)   [BIDEOA] Prostitutatik enperatrizeraino, erromatar garaiko emakumeari begirada Oiasso museoan        


Sarkofago hitzak erro grekoak ditu: sarkós haragia da antzinako grezieraz, phagein, aldiz, jatea, eta -o atzizkiak egilea edo akzioa burutzen duena esan nahi du. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko maiatzaren 13a   Beraz, sarkofago hitzak haragijale esan nahi du eta badu zentzua, kutxa horiek giza haragi hila “jaten” baitzuten. Eta ez soilik zentzu metaforikoan. Berez, hasieran erabiltzen zuten esamoldea líthos sarkophágos zen, hau da, “haragia jaten duen harria”.  Lehen sarkof...


Erroma, K.a. VIII. mendea. Kondairaren arabera, Romulok, hiriaren fundatzaileetako batek berak, Ius Osculi (musu emateko eskubidea) izeneko legea jarri zuen indarrean, beste arau askorekin batera. Lege horren arabera, emakume ezkonduek, egunero, senarrari ahoan musu eman behar zioten. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko maiatzaren 13a   Erromako hiria fundatzearekin bat, Ius Osculi edo musu emateko eskubidea jarri zuten indarrean. Praktikan, alkoholemia kontrol sexista modukoa zen (Louvre).   Ez zen hura senar-emazteen...


Efeso, K.a 365eko uztailaren 21a. Artemisaren tenplua, Antzinaroko zazpi mirarietako bat, erre eta suntsitu zuten. Erostrato izeneko artzaina epaitu eta kondenatu zuten sutearen erruduntzat. Pertsiar errege Artajerjes III.ak aginduta, torturapean lortu zuten krimenaren aitortza; ospea nola edo hala lortzea omen zen Erostratoren helburua. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko apirilaren 01a      Ezkerrean, Artemisaren (edo Dianaren) tenplua Efeson, Antzinaroko zazpi mirarietako bat. Eskuinean, Barbra Streisand abeslari...


Esparta (Grezia) K.a XII.-VII. mendea. Likurgok hainbat erreforma ezarri zituen hirian eta Espartako Konstituzioa ere hari egozten diote. Likurgoz aritzean, zaila da errealitatea eta kondaira bereiztea, Antzinaroko hainbat historialarik jaso baitzuten haren berri (Herodotok, Jenofontek, Plutarkok...). Horregatik ezin da, besteak beste, bizi izan zen garaia zehaztu. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko martxoaren 25a   Likurgo Espartakoaren estatua, Bruselako Justizia Jauregiaren sarreran. Likurgok hainbat erreforma ezarri zitu...


Sustatu 2018-04-10 Merkurio planetako formazio geologiko batek euskarazko izena jaso du. Suge Facula deritzo facula edo puntu distirante honek. "Puntu gorriak" esaten diete astronomoek Merkurioko formazio biribil hauei. Izen teknikoak, facula, puntu distiratsua esan nahi du latinez. Zazpi facula izendatu ditu Nazioarteko Astronomia Batasuneko nomenklatura batzordeak (IAU Working Group for Planetary System Nomenclature delakoak) apirileko bileran, eta bakoitzari sugearen izena eman diote zazpi hizkuntzatan: somaliera, igbo, arabiera, afr...


Erroma, K.a. 458. Lucius Quinctius Cincinnatus (K.a. c. 519-c. 430) erromatar patrizioa lasai eta xume bizi zen bere etxaldean, lurra lantzen. Baina urte hartan, ekuoek erromatarrak eraso zituztenean, erasoa jasan zutenek Cincinnatusengana jo eta jarduera publikora itzultzeko eskatu zioten: diktadore izendatu zuten. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko otsailaren 11      Cincinatti 1802an, herria beste izen batez (Losantiville) sortu eta 14 urtera. Mende erdi inguruan 150.000 biztanle izatera iritsiko zen. (Arg.: UC L...


1900 eta 1901 artean, Greziako Antikitera uharte inguruko naufragio batean Antikiterako Mekanismoa deritzon pieza aurkitu zuten, K.a. 150-100 urteen ingurukoa. Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena ARGIA, 2018ko urtarrilaren 28a   Oraindik ez dago erabat garbi gailuaren funtzioa, baina adituen esanetan, konputagailu analogikoa zen, kokapen astronomikoak eta eklipseak aurreikusteko diseinatua. Ontzi-hondarretan aurkitutako objekturik preziatuena izanagatik, ez da bakarra. Ehun urtetik gora pasa dira aurkitu zutenetik eta oraindik urpek...


Versus-Copula (II)

paideia 1456152068219 PAIDEIA | 2018-08-31 17:46

BERRIA, 2018ko otsailak 4 Andoni Egaña   Santa Ageda bezpera. Santaeskeko eguna, atariz atari kopla kantari ibiltzekoa. Santa Ageda nor izan zen berritzea bezain interesgarria iruditu zait kopla hitzari segika hastea. Latinezko copula-tik dator eta co-k elkar adierazten du, eta apere-k, berriz, lotu. Elkar lotzea litzateke beraz kopla bat osatzea. Eta esanguratsua da, izan ere, gure koplarik zaharrenek goiko izarrak, errekaldeko lizarrak eta etxeko nagusi jaunaren urre gorrizko bizarrak lotura logikorik eza baitute ezaugarri. Askotan pentsatu izan dugu egungo ber...


Versus-Copula (I)

paideia 1456152068219 PAIDEIA | 2018-08-31 17:38

BERRIA, 2018ko otsailak 3 Andoni Egaña   Nondik gatozen jakin nahi izateak ez omen dakar kalterik. Egun, zail da horrelakorik sumatzen, baina ikusiko zenuten noizbait, dokumentaletan bada ere, idi-parea goldeari tiraka. Soroaren alde batean abiatu dira eta besterainokoa egin dute. Zarratada bat egin diote lurrari, lerro bat, erreten bat. Buelta hartu eta abiapunturantz joko dute gero, eta handik berriz ekingo diote.Bertso hitza latinezko versus-etik dator, begi bistakoa denez. Latinez, versus horrek gauza bat baino gehiago esan nahi du, baina gaurkoari dagokion a...