Naberan

Euskera, Kultura, Toponimia, Etnografia

e) Ama Birjinaren kasua Hemengo antropologo batzuek “Birjinaren kasua” aipatzen dute, sinbolo femeninoak erabili arren gizarte patriarkala gertatzen dela argudiatzeko. Egiaz, Ama Birjinaren debozioak garrantzi itzela hartu izan du, nahiz eta Miriamen pertsonaia ez duten nabarmentzen ez Ebanjelioek ezta hasierako Kristianismoak.  Zergatik promozio unibertsal hori? Nire ustez argi dago: leku bakoitzeko Ama Birjinak jainkosa autoktonoa ordeztu du: Horrela adibidez, Mexikoko Ama Tonantzin Guadalupeko Birjinak ordeztu zuen, Hego Amerikako PachamamaLujango eta gainerako Ama Birji...


Arrasto horietariko bat Mariren (Dama, Saindiaedo Anderearen) mitoa da.  Gure Andere edo Señoriek  “jainkosa” pre-indoeuroparra gogarazten digun izaera du, nahiz eta Mariri ez zaion deitzen inoiz “jainkosa”. Lehenik eta behin, emakume gisa aurkezten zaigu, osagai maskulinoak ere barne hartzen dituela (Sugaar, aharia, akerra, zaldia…). Hauen ernalkuntza indarraz baliatzen da naturaren bizi-adurra sortarazi eta berriztatzeko etengabe. Saia eta erroia ditu mezulari, eta Arbola gisa ere ikusi izan da. Hau da, ar-eme printzipioen batasuna adierazte...


c) Zibilizazio zabala

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:36

Ekialdeko Europan azaleratu duten “Antzinako Europa” hori ez da mugatzen eremu horretara, baizik eta inbasio indoeuroparren aurretiko Mendebaldeko Europa ere barne hartzen du. Lotura estua dauka alde honetan 2700 urte iraun zuenmegalitoen kulturarekin, Irlandatik Italiara eta Eskandinaviatik Portugalera, Euskal Herria bete-betean hartuz. Izan ere, lehenbizi Eki Europan azaleratu zena, orain Frantzian (Loira, Oise, Lot, Rodano bokalean) eta beste leku batzuetan ageri da, eskultura batzuk estiloan ere Eki Europakoen antzekoak direlarik (HenriDelporte: L´image de la femmedans...


b) Europa indigena

Naberan 1582010811079 Naberan | 2020-02-18 08:35

Euskal senaren lehen oinarri ezagunena, arkeologo nahiz antropologoek oso ondo ikertua eta dokumentatua, Europa Zaharra edo Indigenarekin euskaldunok partekatzen dugun garai preindoeuroparra da. Zibilizazio hori  hainbat milurtetan zehar garatu zen Europa neolitikoan (duela 9000 urtetik indoeuroparrak sartu arte, gurera 3500 inguruan). Gai honi buruz garrantzi berezia du, besteak beste, MarijaGimbutas arkeologoak eta bere zientzialari taldeak egindako ekarpen erabakigarria ezagutzea (ikus Interneten edota Sugearen Iraultza liburuan laburtu nuena (13-21 orr.) Gimbutas emakume lituaniar-...


Ez dut ulertzen euskal sena edo nortasuna inoiz aldatzen ez den esentzia abstraktu gisa. Historian zehar alda daiteke eta aldatzen da, ikusiko dugunez. Bestalde, alderdi negatiboak ere aurki daitezke, jakina, baina hemen euskal jendarte justuago bat eraikitzeko baliagarri izan daitekeena hautatuko dugu. Gaur egungo etapa kapitalista eta patriarkalari aurre egin diezaiokeen euskal sena (Ortiz-Osesek “euskal inkontziente  kolektiboa “ deritzo). Non aurkitzen da berau? Zeintzuk dira nortasun horren sustraiak? Lehenik eta behin, indoeuroparren aurreko Europa Indigena delakoa....


Naberan 1582010811079

Euskera Plazara ateratzea da gure helburua. Bakoitzak egiten duenaren berri jakitea, elkar aberasteko. Baita Euskera Dantzara, jendea gure hizkuntz altxorra ikertzera bultzatzeko. Azkenez, euskeraren barne-energia den Euskal Kultura jendartera hedatzea, horrexek mugituko duelakoan jendea euskarara, autoestimua piztuz. Hona hemen nire aurkezpen txartela: AEKan partaide dozena bat urtez (irakasle eta Didaktika Taldeko kide). Ondoren KALEGANA itzulpen-taldean ihardun nuen, besteak beste Herodoto-II itzuliz grekotik, baita, kolaborazio gisa, D. Hume, T. Hobbes (Leviathan) eta Darwin (Espezieen Jatorria) ingeleratik.

Blog honetan agertzen diren liburuak idatzi ditut: * Sugearen Iraultza (Euskal Herria iraganaldetik geroaldirantz). 1998. Gaiak * La Vuelta de Sugaar (hispanierazko bertsioa). 2001. Basandere * Antzinako euskaldunen Ilargi Egutegia. El Antiguo Calendario Lunar Vasco, 2003. Basandere * Hitzen Koba: hitz-ele-berba (Las tresRaíces de las que se nutrió el euskera), 2005. Basandere * Antzinako Europaren Hitz Nagusiak, 2009. Gaiak Laster argitaratzekoak: * Gure Kultur Nortasuna eta Iraultza * Euskera Dantzara! El ibérico desde el euskera (euskeraz eta hispanieraz