ZELEDONEN AITZINEKO ETA GEROKO AGORRILEKOAK

---

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

XI

Haiek hirurak Kuban baratu dira, ni etzi eskolan sartu behar.

   Bidaien haiezaz oroitu naiz; argazkiak igorri dizkidate, hotelean eginak, pikarrai eginak -edderki dakite. Irriño egin dut. Haiek badute bertze astebete pasatxo.

   Kuban, bai. Kuba bai.

   Loak hartu nu haiekilako egunak gogoan. Maite ditut. Sahetsean nute.

   Hotelean deus gutti, baina gu futitu egin gara; bagenekien, eta harat joan gara. Garagarjusik bazen, jatekorik ere bazen; sekretak ezin hobeki, baita dutxak ere. Jendea guziz gisako, neskak arropa gutti soinean eta berau garbi-garbi: duintasuna nagusi.

   Urdanga zenbaiteki ere izanak gara, laurok batean ! Guhar ginen biluzten eta, biluzik, nahi genuen konta liezaguten, eta no sosak.

   Itakatik bezain jakintsu naiz Kubatik itzulirik, laguntsak jakintsunago dira itzuliko, bai baitira luzazago baratu.

   Aimenge eskolarat. Etzi haurrik gabeko lehendabiziko eguna. Bilkura, gelak prestatu eta ostaturat. Etzi, etzidamu eta etzidamuago. Haurrak sartu eta laguntsak oraino ere izanen dira Kariben. Ekaitz-zirimolen lurraldea omen da Karibe. Halaxe dio Havana deitu filmearen akabailako kantoreak. Hurricane Country. Filme hori para digute ikusgai. Aitak bizi-biziki maite du akabantxako neskaren eta mutilaren arteko agurra, eta mutila goiz eder Floridako hondartza batean tarranta parkeiatu eta zigarreta pipatzen duen pasarte hori.

   File hori -filme horren akabantxa-, nesken argazkiak, neskak gogoan eta lo.

*

Gaztean nahi ukan nuen guzia egin nuen, zenbaitetan ez guziz baita ase nintzen.

   Burrasoei esker, bixtan dena. Poxelu ukan nituen zenbaitetan, zapuztu ninduten bertzetzuetan baina, oro har, bidea erraztu zidaten.

 

XX

Gogatu nahi nute neskei ez diotet buztanaren ahoan sartzerat uzten: batek jakin zer makur sartuko ote diotedan, eta halakorik ez dut nahi; era beran, ahoan muxurik ez; badut ahoa osasuntsu baina beti da kakaren bat ahoan, eta halakoeik ez diotet ahoratu nahi. Aski dut haieki solasean, zineman, hondartzan egun pasa... Oroz gainetik, aski dut gogoko neskei so egoitea.

*

Liluraturik naiz haiei soz, miretsirik guziz.

   Jinik naiz Jinkoak berak ere ahantzirik duen hemen nonbaiteko basamortu huntako harritzar arteko erreka hunetarat eta jinik ere ez dira, ba, hiru neska panpoxa, orai putzutik xukaderetarat biluzik heldu !

   Ze debru ? Atzar naiz engoitik.

   Eta azen ontzeko eskuaraz entzuten ari ez nitzaie, ba !

   -¡Hola! Perdón si te hemos despertado.

   -No problem ! Digo, no hay falla.

   -Hablaremos bajico.

   -... Ez, ez da arazo. -eskualdun zirela oroiturik.

   -...Eskualdun zitugiua ?

   -Bai, eta nik ziek ere bai.

   -Baiki !

   -Zato ! zato, tto, gutarterat !

   Orduan artio ene bizitzan zer hoberik egoera hura baino ?

*

Ikarzola bateko maixu naiz. Udako bakantzak dira. Kito haurrak eta haurrik gabeko egunak. Bagara bi maixu beti ere dohatsu hainbertze maixtra artean eta guziok afaria egiten ohi dugu; afaldu, lantza eta gau pasa: handik bi egunerat naiz partitu.

   -Etxerat gonbidatuko ? -maixtra ordain horietariko batak.

   -Eta ni ? -bertzeak.

   -Badakigu bihar edo joanen zarela, neska batzuieki elkartuko zarela, baina egun zurean guhaur nahi ?

   -Biluzik nahi ?...

   -Jauntzirik ere ez zaigu axola !

   Bibiak irriz.

   Banuen etxea txukundurik, ganbara txukundu berri. Akarorik ez eta mihise artea goxo-goxo agituko zitzaien.

   -Ongi ibili, to !

   -Ez dakigu non ariko ote garen hurrengo ikastaldian baina gure berri ukanen duzu, ukanen duzunez.

   -Baiki !

   -Eta nik gogo biziz atxiki !

   -izan ontsa neska horieki !

   -Zaint eta begira, eta zaindu eta begiratu eginen zituzte, etxeak bezalaxe, alegia.

   -Uda on, no, eta esker mil´aunitz.

   -Izanen gitun !

   -Izanen gitun !

    Banoa, joana naiz, abian naiz burrasoeki askaria harturik; oraikoan lilirik lili -lilittorik lilitto bertze noizbaiteko utzi behar-. Bada Espainia behere horretan harrizko halako basamortua, bertan erreka pullita eta bertarat, bertarat ere joanen baitira laguntsak, bertan gara elkartzekoak. Bideak horiek ez ezik, izana naizenak ere. 

   Udako bakantzak, errege bezala bizi izaitekoak, erregina horieki bizi izaitekoak. Bttok Galilea du izena, eta ¡Qué fortuna la mía!

   Udako bakantzak. Bapo ! Kasu bidean eta izan ontsa baino hobeki, puttil ! Agian luzaz, gero, luzaz haiek eta hirurok !

   ...Harat haien furgonetara. Furgonetara ekusi diezt. Keben niagon.

*

Xikokaririk bada, eta, zorionez, tole; xikokari iaiorik ere bada -aunitz !-, eta xikokari maitagarririk ere bada: aimenge, sosdun bainaiz -ez okitu, haatik-, haietarikoeki ibiltzen ohi naiz. Izanez ere, neska horiek urdaxka edder, iaio eta nekagaitz ditut; horrexegatik ditut maitagarri, eta aunitzez maitagarriago nituzke eskualdun balira; ari dira, ari, pentxe neronek irakasten diedan eskuararen ikasten, ari dira, ari, astetik asterat eskuraz geroago eta luzazago ari izaiten gara.

   Sosek sosak omen dakarzki eta badut bertze neska bati ordaintzeko hainbat. Bertze eskualdun bat izanen da, bertze eskualdun urdaxka maitagarri bat. Zorionaren baitan plunp eta bertan nahikara.

*

Bedatsea kito eta neskak arropa arinagoak soinean, arropa arinagoetan, eta aunitzez ere arinagoetan ibiliko dira egunak joan egunak jin, kartsuki axolako dira arropa albait guttienaz jaunzteaz, lekuaren arabera doi-doia bi orapiloduna, edo berau ere ez.

*

Badira; ur ondoan dira, idorrean ere badira; badira julisal, neska pornoak ere; bada aunitz, hamaikatxo, tole, arroparik gabe hobe, edo arropa gutti soinean. Nik ikusi egiten ditut eta eta miraz nute beti. Ez dut haienganako maitarzuna baizik, maitarzuna baizik ez, eta ez dut deusik ere igurikatzen, ezeinen igurikan ez, gero.

XIX

Ama bihotz arras onekoa zen -eta bada-, enekiko solasetan keso eta kontzo izanagatik, murrukutun ere izanagatik -izabak bezalaxe, hain xuxen-; bizitza aantxu osoan hola -orai ez-; neska laguna orobat, haren ahizpa orobat.

   Aski dut. Ene puska haboroxenak oraino ere baditut burrasoenean.

   Banoa lagunarenetik, beretik, harenganik; sasoiz nago. Laugarren urte hunetako uda hunetan joaki naiz. Kito. Bizitza osoan jasan ukan dut jende keso kontzo murrukutuna eta lagunarenean bera ere garratz -lehen ez eta orai bai-. Deus gutti banuen harenean eta nekerik ez itzuli dut guzia.

   Udara da eta probestu dut norabait joaiteko. Eta kito halako harremanak. Neska lagunik nahi ez, gero -ororeki orobat baina. Balekibale. Jai. Zuhaur ibili eta gogoa argiago ukanen duzu bizitzak nahit´ez ekarriko dizkizun eznahiei gogor egiteko.

*

Izaite osoan, ohatzean biribil, harrigarri on diren ailart horietariko batto motel baterat ekarri dut. Bi xaribel, eta badugu ordubete. Hura jendarterat taxiak joanen luke oro bururaturik. Gaztelaniadun julisa dut hartu, gaztelaniadun julis maitagarria. Bidean zer nahi nuen azaldu diot. Ganbaran sartu eta errana egin du, eta bertze ohatzean ttottotu da beharriondokoa egoki emanik.

   Ortainzurik zen, antxume baizik ez, eta eman diot irakurtzerat entzun nahi nuena: Andresenen Lihoa. Ez nuen bertzerik nahi. Sosak eskuragarri utzi nition eta orenbeteren buruan bazioakeen. Aimenge lo baratuko nintzen. Sartzean andreak bazekien horren guziaren berri eta taxia berak zuen erakarriko.

   The Manhattan Transfer. Ioa, ioae... Lihoa, lihoae...

*

Neskak ikusi eta joaiterat uzteko, haieki ostaturik ostatu eta bertzaldi bat artio, haieki aunolanean eta Ez haiza bestarat jinen ? "Ez, estimaturik dion, harturik bezalaxe." Joanen haiza ? "Ez, etxen izanen nun: besta hotsak entzunen ditinet eta hori pozgarri agituko zaidan; etxen goxo." Erran nahi baita, ene ikusterat jinez gero, ontsa, baina nahiago nuke nihortxo ere jinen ez balitze, hihaur ere ez, zinez maitagarri hatzaidan hori.

   Aimenge lan egiteko, laguntzeko artaduri bizi, beti prestik; besta egiteko, baina... baitezpada, espakabiderik ezean, ordian dantza nahiago, dantza eta garagarjusak edan, eta muxuka hasten zaizkidan neskei nik matrailean muxu eta begitartetsu Agur eta bertzaldi bat artio ! Aimenge atxeman ez, bai baitakit zer heldu den gero, noizbait: aimenge zikirotako eduki eta erre.

   Gostu-gostuan sendiarazi nute besta hotsek; erdi lotarik norbait ate joka ari zela entzun dut, zinez edo amenstan; zinez... amenstan... segapotoa dardarka... amenstan.

* 

Ikusi ditut, neronen begiez ikusi ere. Hondartzan ziren, xukaderaren gainean ziren, boneta buruan ziren, biluzik ziren, sabela hondarretan ilustratzen ari ziren; baziren bedera liburu aitzinean eta buru-belarri ziren.

   Maitagarri ziren. Nik dakita zenbat argazki egin ote diotedan segapotoaz. Noizbait baina ausartatu naiz eta salatu diotet eian zeuden-zeudenean argazkia egin niezaikeen: baiko. Ikusi nahi zuten. Bertze batto, otoi ? Eijeirki !

   -To ene segapotoaren zonbakia eta igorriko, plazer baduxu ?

   -Zaudete... Horratx !

   -... Bildu ditut.

   Horiexek bildu zituen, baina banuen buterrago; antzeko ziren guziak.

   -Ekar nahi baduxu xukadera, bainujauntzia-eta guenganat !

   -Badezaketa ?

   -Ostatutik laur ontzi garagarjus ekarriz gero.

   -Dzuintaz !

   -... Jauntz baina bainatzekoa !... Horrako ostatu horretan, preseski, ez dixie pikarrai uzten !

   Kar-kar-kar, kur-kur-kur, ha-ha-ha, hi-hi-hi !

   Geroztik... Geroztikoa nik badakit eta hori aski da.

*

Zer dudan ments ?... Osagarria, 2. mailako diabetiko bainaiz. 2. maila, hobe, hobe ! Liburutegi ederra etxen; liburu aunitz bai, baina liburutegia ez da eder. Gogoko hamaikatxo nesken arteko battoren battoreki hastea... Ez, hori ez ! Balekibale; haiek guziak, zein-nahi eta zenbat-nahi ikusi eta haien guzien ikustez goxatu. Balekibale. Burrasoak berriki artio bezalaxe egoitea; gaxuak ! Hunak, hunak ere ments: nahi nuke sinapsia sendi, ba omen da hoberenetarik, kakalarri izan eta kakaren egitea bezalaxe, nureki larrua jotzeko aukera ukan eta hura -edo haiek- izigarri goxatzea bezalaxe, egarri izan eta turrustako freskoaren klikatzea bezalaxe... Sinapsiaz ari nintzen, ez nintzen oroit. Aita Nikaraguan izana da eta haraxe ere nahi nuke, ama Parisen eta Mont Saint-Michelen, haraxe ere nik nahi. Horrat bi neska pullit horiek udako arropa guziz arinetan ! Haiekintxe nahi. Zangoei argazki, bai baititut ezinago maite maitagarri zaizkidan nesken zangoak; berauek askitto ditut, eta haiek pitzi-patza zeinen atsegina bilduko nukeen haien uzkia milika eta milika ! Ez ahal, baina. Internet bidez halakorik ikustea aski eta sobera. 

   Bo, etxen sartu naiz. Zer entzuten dudan lanean, zer ikusten dudan famelian, zer eleberri, filme edo telesail zenbaitetan, nik halakorik ez. Bizitzak berenaz edo dakarzkidanak eta kito, ganerreko atearena, kasu: ezin zabal; zerbaixka gontz aldean erori da. Bizitzak halako eznahiak eta makurragoak dakarzki. Halakoa nik aski. Bikoteka badakit zer.

*

XVIII

Eni halakorik agitzea esin sinetsia da. Ezin sinets, gero ! Zerbaixka gaizki da, jukutria da, amarruren bat. 

   Errefusatu egin dut, beti ere prestu, begitartsetsu, albait gisakoen, hura txunditurik utzirik.

   Hogoi urte nuelarik, jo eta ke, baina orai hogoita hameka urtetan, oharturik banaiz; gainerat, kosino bat hirur neskak ateka gaiztoan sartu zuten. Horrek eta orai puri-purian den horrek gogogabetu egin nu, lotsak beretu nu, ez nuke nahi.

   Bortz urte neskarik hunkitu gabe. Gabezia ments dut, baina balizkoa nagusitu zait eta halakorik nahi ez.

   Balekibale.

   Beharbada, noizbait egoera aldatu eginen da: halakorik ez eta puritanokeria guttiago ere -Eskual Herrian baina, ez dut uste. Sarri izanen bada, bego; enetako berant izanen bada... ze nahuxu ? Bego !

   Hauxe mideria gorria !

   Eskual Herria xikoka, larrutan, amontegin, zirri eta mirri parako nuke Tusuria, Muntterot banintze.

XVII

Haragikoikeria. Ele hau aspaldiko partez. Nonbait irakurri dut, Jagoneten edo.

   Nik ezin, ez ahal ! Irriskugarri da. Neskak ez egina salatuko du beharbada, edo egina eta haren aburuz, bere moalkeriaren arabera, salagarri eta ate gaiztoan sarraraziko nu.

   Yuyu ! Vade retro.

   Hobe ikus eta txa, balekibale ikus, ez hunki eta gerokoa gero. Etxerat xahu, oso eta onik. Gainerat, flikek ordinagailu-segaporoak hartzen dituzte eta aztertzen: bertan hainbat neska baduzu, sinesgarri zaie eta jai ukanen dut.

   Et-et-et ! Nahiago dut zirririk ez edo larrurik jo ez, ezen ez halako ateka gaiztoan izan.

   Neskeki lanean, ostaturik ostatu... egitekoa egin eta desagertu. Hola irriskua ez dut guziz aldararazten, baina aantxu.

   Aurtengo bestetan ere lotu zaizkit neska batzuk, baina briuxka ziren eta batek jakin; ene aldetik, haien proposamenei kasu osoa egin niekeen, baina lotsa nintzen, zer ote zen agituko haiek guziz oharturik; gostu-gostuan jokatu nituzkeen, jokatu nintzatekeen likiski, guziz likiski ahalkegabeki, baina, batek jakin haiek zer gero. Hobe nuen gabezia jasan, ezinkeria pairatu, aukera hori huts egina nozitu, haienganako gogo lohia bururatu gabe egon, hori guzia ereman, gabekeria egari eta nekerik gabe atera.

   -Maite zituztet, guziz maite, zieki zernahi lohikeria eginen niken, ziek nahi zinuketen zernahi lohikeria, zien lagun ere bilakatuko nuken  gogaltsu, baina ez naiz fio: batek jakin zer debru leporatuko ote didazuen noizbait. Orai puri-purian dun. Arren, ez, eta segin ontsa baino hobeki bestetan, eta enganak jinik esker mil´aunitz, no. Matrailean muxurik ahal ?

   -...Bai !...

   -...Bai... to... !...

   Bedera eta irriñoa ezpainetan ihesi, ihesi, ihesi.

   Zeinen eijerrak neskak ! Eskumenean baina ez.

   Halako egoerek oroitarazten didate Indiana Jones Grial Santua eskuratu nahiz: aantxu eskuratu, aantxu, guttitto ments, baina eskuraturik, jai, hobe ez ekuratu, hobe Argitarzuna atxiki eta hura utzi.

   Gabeziaren baitan bizitzen jakin behar, gero !

*

-Orai dun, ene maitea, partitzeko tenorea.

   Robert oharturik bazen handi bi orenerat ilundu eginen zuela, 10etan, alegia, baina lehenago vanpiroak garraxika hasiko zirela, leihoetarik-eta beha, kanporatzeko irrikaz.

   Etxetik zangoen gainean hirur oren laurdenetarat zen. Abian zen. Oro ontsa.

   Hainbertzenareki, ontsa zen oro iluntzerat hasi zuen, iluntzerat hasi eta askitto ilundu zuen. Roberten lotsa; armarik gabe zen, ez baitzuen ilundu eta gero etxen sartzeko asmorik.

   Harat vanpiro batzuk kanporat; abiaduran ausartatu ez, baina batzuk ausartatu ziren, eta bazituen Robertek bereganat joaiki. Atzemanik zen. Ondoan bururatu gabeko etxe bat bazen eta hainbat materiale hor barna; adreilu artean metalezko makila bat hartu zuen, jotzeko prestatu zen. Hainbertzanereki ere, argia agertu zen, argitarzun handia; vanpiroak mina sendi eta garrasi are handiagoak egin zituzten eta berenhalaxe lekuak hustu.

   -Ze debru ?

   Fiteago hasi zen gizona etxerat. Bidean kal-kal-kal, zer agitu oten zen, eta ohartu beharbada eklipsea izan zela, eklipsea doike.

   Ez zekien; bazitekeen halakorik bertze noizbait, ondoko urtean edo: armadun aterako zen geroztik, balekibale.

   Doi-doia, gero !

* 

Usaiako biluzle-belartzerat neska txürüpit horra da, erruz eta eurrez. Norainoko xantzadun naizen bertan izan eta halakorik ikustea ! Eklipse egunean eijerki gerizatu nituen begiak, ez ahal nuen ikusmena gaiztoturik halako neskarik huts eginen.

*

Ontsaturik naiz; hilabete t´erdi eman dut ospitalean -astebete gabe etxen halako moltsa dilindan eta goiz guziez artazaleak etxen: milesker aunitz, artazaleok !

   Halako bazterioa sartu zitzaidan odolean. Nolako mina luzaz lepoaldean ! Minaren min eta samina, gero !

   Atxurrean hasirik naiz. Txoil garrantzitsu izan da zein-nahireki amontegin bapo ibiltzerat; xikokari senditzen naiz harzara. Lanean ene igurikan ziren eta beraiek ere hartu nute gogaltsu, gogaltsu jotzen didate larrua nahi didaten arikideek. Berauek usu ukan ditut ospitalean.

   -Ça va aujourd´hui, no ?

   -Ze berri ?

   -Hi gabe larrutakoa ez dun berber gauza.

   Lilitto naizen huni lili eta lili. Ez dakit endorfinen kopurua neurtu ote didten -ez dut uste, bai baitzen bertzerik premiazkoagorik-, baina gain-gainezka bide nintzen, oxtion ahoa salda beroz gain-gainezka nuen bezalaxe, e.

*

Eskualporn arizaleek larruaren lasai jotzeko tokia da, soseguz zirri eta mirri, asera eta nahierara zernahi, nolanahika, bakotxak bere mugak -berauek hain gutti eta hutsaren hurrengo !-: bakotxak bere mugañoa.

Egun neronen buruarendako zigorra hartze dut eta ekheerritan ez: ganbaran hetsi naiz; bihotza bai baitut pisu eta zuntzurra hertsi. Eian loak hartuko nauen eta izanen naizen gero sosegaturik eta apazegaturik. Mementoan, neronen burua punitu behar.

*

Eklipseari bai, zionisten okupazioneak Zisjordania kolapsoaren mugarat ereman izanari ez.

   -Zer idatzi duk ? -nesketariko batek gibeletik eni besarka.

   -Irakur !

   -... Biziki ontsa ! Ez zekiat gramatikalki xuxen denentz, baia ontsa duk.

   -Eta ez ahantz, gero, Saharaz ! -bertze neskak goraki, bai baita urrunxka.

   -Egia !

   ..., ez ere Sahararen okupazioneari, ezta ere, gero !

   -Biziro egoki deritzat !

   Bi nesken gogoko ukaitea, eneki izaitea, biluzik egoitea, zeinen zaidan kontsolagarri !

   Do ut des.

*

Gogoa ülhün dit.

   Beharrik ez baita egun neskarik jinen. Ez nieke behar bezalako batzarririk eginen. Egun Pinteresteko bikinidunak eta kito, eta loak hartuko ahal nu !

   Bihar bai. Eian biharko eraz, taxuz eta pulamentuz egonen naizen. Eian, ba.

XVI

Gibelkoi, ustezko aitzinakoi modelno -Gasteizko alkatesak Zeledonek aipatu martxoaren 3az gaizki erranka hastea ere !-, serorantzeko eta berauen aliadeek zeinen gaizki sendiarazten nuten ! Hobe haiengainik albait urrunen. Axut ! Pues ! Puies ! Kuku ! Vade retro !

*

Ontsa irabazten dugu bizitza ororen aitzinean larruran ari izaiteari esker.

*

Ez naiz fio: orai, boladan da salatzea. Ez ahal zait eni agituko. Iruñeko eta Gasteizko bestetan neurriak hartu ditut: sekretan kasu, neskaren bat lotu nahian ondoratu zait baina nik errefusatu egin dut, goxo errefusatu; Gasteizko Aihotz plazan biga, edantxerik bi neska, gona goititurik, eskuin zangoa agerrean eta guziz laketgarri, baina, kasu, gero. Utzi bainuen turrustako eskuratu berria eta hobe nuen lekuen hustea. Konfientzarik ez, gogorik ez. Batek jakin zer leporatuko zidaten, ez egina ez, badakit, zer errana bazitekeen, haien moralkeriaren arabera. Hobe muzin eta zaputz. Ez eni, gero.

XV

Aldaketarik aldaketa dabilkigu Gasteiz. Azkena zera da: Iparraldeko okoliak orai Gladys del Estal du izena -orai nik dakita zenbat hamarkada proposaturikako berbera, alegia-; orai, Gasteizk badu Plaza Berriaren sahetsean Plaza Zaharra; Urbinako Atea ere badugu; Gasteizen egunik garrantzitsuena martxoaren 3a da; bertze sex shop bat zabaldu dute eta bi putetxe berri; gibelkoiak geroago eta guttiago dira, erlisionezkoak ere bai -ez serorarik ez buruzapidurnik, guttitto-; puritanokeria ere ari da gibelerat, bere burua itsaspean ehorzten ari, gibelkoiei arau -edo gibelkoiak puritanoei arau-; neguan elurra ausarki dugunez, udan ura ausarki, baita hura hartu eta bertze nonbaiteko suien hiltzeko -baliabideak aunitz eta oraiko-; ez da egunik ezeinek ere karrikan eskuaraz entzuten ez duenik, Araba eskuara-arragoa; eta buterrago.

*

Eskual Herrian eskuara gainbehera omen. Amen-omenka ari naiz. Uste izaitekoa da, haatik.

   Larru jotzearen gainbehera burrasoen gazte denboran ere ba omen zen, 80ko hamarkadan, kasu. Berek erraiten zuten, mutilek oroz gainetik. Hain xuxen, larru jotzearen erabilera taigabe menosu eta higatu da eta orai puritanokeriaren garroetan aantxu itoan da. 

   Larru joaldi gutti Eskual Herrian. Aitzitik, Eskualpornen aunitz, geroago eta buterrago; izanez ere, so egileen eskaera izigarri ari da emendatzen noizbaitetik hunat. Bejondeigula bertako lankideoi !

*

Huna eskualdekook auzolanean inbaditzaileen ekentzen, erran nahi baita, fatxi, serora, serorantzeko, sionisten aldeko, buruzapidun, erregekoi, militarkoi, etxetik igortze-egile, prentsa jakin baten, erlisionezko, puritano, ustezko aitzinakoi modelno eta halako abarren ekentzen.

*

Nik gogoko neska batzuiei buztanaren jaterat emaiten diotet eta ordaindu ere egiten. Neskek buztana eta sosak gogo biziz hartzen dituzte. Ni pozik, hurak pozikago eta bertze egun batean gara elkartzekoak.

*

Delako eklipsearen ez ikusteko elkartuko naiz. Lagun batek ikusi nahi du eta etxerat gonbidatu nu, eta nik eian bertze neska bat konbida nezakeen, baietz eta hirurok gertatu gara berean. Hark ikusi nahi eta guk ez, gu futitzen gara: nahiago ikusi dokumentaletan eta halakoetan zientziazko azalpen eta guzi.

   Errexa izan da konponbidea. Hura katadera batean ttottoturik eta gu haren aitzinean belarretan belauniko; biluzi gara, biluzi dugu eta buztan-iztersaguak milika eta milika eman dugu tarte pullita, hark gainezka egin artio hain xuxen. Ez dakigu, ba, delako eklipsea sobera ikusi duen, iduri baitzitzaigun begiak hetsirik zituela; alabaina, guk uste dugu zabaldu dituela delako eklipsea iragan delarikan.

*

Zenbat oren eman behar dut larrutan ziek oro bezain ontsa, eta hobeki, ari izaiteko ?

*

Maitaleei maite dut otorduren batean hasi aitzin, uzkiaren hunkitzea, eta gero berber eskuaz dagokidan ogipuska hartu, puxka egin eta jan. Bai baitute beti maitaleek ipurdia xai-xai, aratz-aratz, hain baitira txukun guziak.

*

Zeinen ongi jotzen duten larrua neska pornoek ! Zenbat oren, zenbat egun, zenbat aste, zenbat urte, zenbat hamarkada kasuaren arabera !? Eta ailartez den bezainbatean orobat.

XIV

Urdanga eta neska porno gara. Atsegalea egiten dugu, atsegalea obratzen, lantzen, jorratzen.

*

Eskolan langunea gorderik dut eta goi mailako julis hasirik naiz; gogoz eta ilusionez nago bizikera berriari lotzeko, eian zeinek didan zapuztuko -eskolan zuzendariak, berau fatxi amorratu baita, serora itxurako bik eta serorantzeko batek. Neska puxka naiz, igerixkagia urez gainezka da eta plunp !

*

Eskualporneko likiskeriak sortzen duen sexu atsegina eian munduko sexu atseginik muturrenetarikoa den.

*

Zer garen eta zer senditzen dugun.

   Ailart eta neska porno gara.

   Oroz gainetik, atsegina, egunaren arabera ere. Osasuntsu senditzen gara, sasoi oneko, beroturik atsegaleak berotzen baikitu eta beroturik lan leku beroetan egiten baitugu.

*

Burrasorik ez, Internet baitako gogoko urdaxkek dute ene gogoan lekurik behinena, baita neskek udan, bikinia soinean, txondorrak agerika, edo pikarrai, edo ortainzurik, tongak edo sandaliak soinean. Eta askitto dut haiei beha egoitea: horrek badakarkit atsegina eta arazorik ez dakarkit, ez egina salatzerik ez dakarkit, edo egina baina balizko neskaren moralkeriak salatzerik ere ez. Hola bizitzan arazo zenbaitek bazter uzten nu.

*

Aimenge jendaila naiz, hutsaren hurrengo hutsa, ezdeus huts hutsala, atariko haizea eta biok orobat.

*

Maitasunaren ontsa egiterat ez jin, gero, Iparralde hunetarat, Eskual Herrirat, alegia ! Bertan jai, oraino ere jai.

*

Etxea liburuz eta paperez gainezka dut, ez gain-gainezka, baina bai gainezka, eta arazorik ez: neroni bizi naiz. Hobe, hobe ! Badakit berbera bizi ez denen baten berririk -jai- eta nik arazorik ez.

   Bikotekeriarik ere ez; emazterik ez, neska lagunik ez, haren fameliarik ez, haren aldetiko puritanokeriarik ez -jai. Aimengek jaia. Zer-nolakoak entzuten ditudan lanean, edo hor barna ikusten, edo filmeetan, telesailetan, ipuinberrietan... Halako arazorik nik ez.

   Orik ez, txitxairik ere ez, ezta pentsatu ere.

   Jendartean ez naiz sobera ibiltzen: fatxi parrasta bat da, edo ustezko aitzinakoi parrasta bat ere; erlisionezko aunitz -serora itxurakorik ez eta orai buruzapidun aunitz-, puritanokeria gaztean baino aunitzez handiagoa da, kasu gogatze aferetan;  serorantzeko aunitz... Bestetan ez naiz izaiten, hondartzan baizik; bertan, liburu, neska, ostatu, gau zohardi... katalaneraz...

   Aski dut irakur eta irakur eta gogoko neskak ikus eta ikus: arazo guttiago. Lanean laneko kontu txarrak jasan -beharko jasan !- eta kito.

   Bada eskuararen aldeko talde bat eta bertan parte hartzen dut; egitekorik at baina, lehenbailehen aienatzen naiz.

   Astean biz eskual dantzak eta orotarioak, estilo hartzea, eta biz igeri egiterat, ez itotzen ikasterat, egi-egia erran, urpean ezin hobeki moldatzen ikasterat, bai baitut bakantzetako hoteleko igerixkagiaren sakonenean luzaz izaitea, bertako freskotarzunaren baitan luzaz, korpitza zinez freskatzen ari den sentipena: goiti eta beheiti, goiti eta apal, goiti eta beheiti, goiti eta apal... Goititu eta turrustakoa.

   Eta holaxe bizi naiz, ene aukera sortuz, ahalaz atseden betean.

 

XIII

Eskualpornen ere ateratzen gara ereduetarik; ez gara eredu hegemonikoaren parte: bikotekeriarik ez, puritanokeriarik ez, ez serorakeriarik ezta serorantzekokeriarik ere, eskuaraz, Eskual Herria gure lurraldea (bertan zerga deklarazionea)...

Pentsamolde lohia adierazpideei emana, lotua, adierazpideetan ibilia.

*

Lourdes Herrasti historialaria eta antropologoa ikusi dut egunkarian. Aita zenak hareki egin zuen lan La Hoyan (Guardia). Aita zenak orduan 19 urte zuen, 1979ko udan, hain xuxen. Bada etxen argazki bat azken egunean egina. Denak ageri dira, aita izan ezik -halako zilueta egin zuen norbaitek. Aita ez; izanez ere, bi egun lehenago joan zen, iraileko ikasi behar baitzuen. Delako argazkian Loudes ere gazte.

*

Likiskeria ukanen dute nagusi herrialdeko Zinemaldiko Lontananzas Humanistas saileko filmeek.

*

Ni banaiz Zeledonen jaitsieran ura botatzen duten horietarikoa, eta pikarrai egiten dut, eta Gora martoxaren 3a eta haren aipamena, Zeledonek aipatu izana. Badut lagun bat jendartean baita... orai hankalepotas, eta bikiniaren bularretakoa soinean; sahetsean badu bertze neska bat hankalepotas, hura baina sagarrak agerrean.

   Arazorik ez.

   Besta on deneri !

*

Zeledonen goititzean izana naiz; zorionez, ETBko saioa huts egin dut. Pozteko bakarra martxoaren 3a pixkirrin batez solasgai izana, bertze solasgaiak eta kantuak nahiz dantzak -modelnokeria eta erlisionekeria nagusi- zerri askarat.

*

Atsegalea xerkatzen diotet ipuiei, irakurleei gainezka eragitekoa egon dadintzat.

XII

Iruñeko besten txupinazoan orai ez, baina Gasteizkoan bai: neska batzuk hankalepotas sagarrak agerrean eta biziki pozik. Nihortxo ez baina haien eskuztatzekotan.

   Biziro egoki deritzat horri guziari.

   Mutil aunitz eta aunitz gerritik goiti has.

   Arazorik ez.

*

Zur eta lur gelditu naiz; izanez ere, banintzen erdal lekutako harkaitz haien arteko erreka-putzu horien sahetsean lo plunp egin eta xukaderarat itzulirik, itzarri eta borzpasei metrarat hirur neska panpoxa biluzik, aimenge bezala biluzik, bustirik, eta eskuaraz ari ez ziren, ba ! Non eta toki hartan -en casa Cachán-, urruneko erdal basamortu hartako leku mortu hortako harkaitz hauen arteko leku fresko eta errekadun hartan, putzu huntan. Hor berean.

   Atzarri dun ! Ixilpean.

   Eni so.

   Nik eskuin eskuaz agurtu. Haiek eni.

   Spanish ? English ?

   Basque !

   Basque ?

   Bai, basque !

   Oh là là !

   Zato, to ! Zato !

   Baiki ! Hator hola, guhaur ere bagituk pikarrai.

   Joan nintzaien. Gerokoa egundainoko adiskidantza ez usu onest, gero, udan, bederen, ez. Itzuliko ginen sei zazpi bat urte iraganik berber lekurat. Zegoen-zegoenean zen, ura baina guttiago. Plunp ! Artean baginen hogeitakako, baina hogoita hamar beterik.

   Eta orai zer ?

   Alabaina, neskek bazuten ate joka aspaldidanik atearen jotzerat jiten ikusi zutena.

*

Ipuia egin nahi dut. Zeri pentsa lehendabizi, abiadurari ala akabailari ? Zenbat buru, hainbat uzker, edo puzker.

   Poker. Otoi, barkamendu !

   Ipuia egin gogo dut, eta ez dut eginen, ez baitakit idazten; idatzi egiten dut, baina ez dakit, ontsa, bederen, ez. Eta ontsa idazten duen hainbertze jende da ! Hobe dut irakurri: irakur eta irakur, ilustra eta ilustra, eta irakurtzen nahiz ilustratzez aunitz ikasi, ikasi eta gorde, eta ez dezadan idatz, ez nadin, gero, irrigai geldi !

*

Estos muertos son nuestros, son de todo el pueblo de Vitoria. Halaxe Navesek. 5+2. Gora martxoaren 3a ! Gora Gasteiz ! ¡Policías asesina! Herriak ez du barkatuko !

   Aimenge Iruñeko bi neska panpoxareki, iruindar izanagatik bi-biak likits, eskualdun izanagatik. Ene harritzea ! Baina halako ziren eta bezperan gogatu ninduten. Kutxiko Ene khertsiman. 

   Laguntsa bat badut berau makaela xamar baita eta neska horieki ari izan zen; haiekintxe ari izan, aimenge ikusi eta ezagutzak egin genituen. Ez dakit zer adierazi zien baina susmatzekoa da. Zaporedun agertu nintzaion, haatik, delako neska horri, beletxari horri.

   Zapi beltza eskuratu genuen eta hura soinean feriara joan ginen, arno gozoketa eta panpa autoetarat. Garagarjusak, azukre bixarra eta bertze onkeria batzuk aldean su ikusgarrien ikusteko leku egokiaren xerka. Errexa aurkitzen, hirur oren laurden ments baitziren.

   Alde Zaharrerat itzuli eta haien hotelerat, Lakuako halako xuri-gorri baterat. Bertan urtatu eta boneta jauntzi zidaten.

   -Has, to ! Eian babazorro haizen horrek zer-nola !

   Bizitzan entrabaleko izanagatik, emankor ere banaiz arlo zenbaitetan -larrutan, kasu-, eskuzabal eta buztanzabal, buztanprest. Eian nahi zutena eman nioten, eman ahala eman bainioten; eian joanen naizen haieki hondartzarat astebete pasa. Ez bide dute bertze nihortxo eta, bertzerik ezean, aimenge... 

   Baiko.

*

Gogoko neskei gostu-gostuan emaiten nieke matrailean potta -hainbati, beraz-; baina ezin, bixtan dena, eta begitartetsu emanikan ere -udan, Alde Zaharreko ostatu batean, jendartean...-, matrailean pott begitartetsu hutsagatik, arazo. Aitzitik, ifertzinaz, arazorik ez, emanen bailidake gogoko neskaren batek ere matrailean potta, aimenge bakarrik ikusirik, testuingurua zein nukeen oharturik, hain xuxen, neronek bezalaxe balizko neskez.

   Et-et-et !

*

Nolako atsegintarzuna ekartzen duen ikusteak neska porno maitagarrien zeinen eijerki eta ahalkegabeki jotzen duten larrua !

XI

Bat nator. Goi mailako kirola da, baita edertarzun hipnotikoa ere Partisko uretan uztartua dena. Bat nator. eta eni halaxe iduri zait neska porno maitagarriek egiten dutena, nolaz egiten duten: goi mailako alberdania, amontegia (sic), larrutakoa eta baita nesken ederra eta hipnotikoa ere, zein-nahireki amontegin bapo ibiltzea eta haien eijertarzuna idurietan uztarturik, idurietarat bildurik.

*

Bakantza kontu hondartzarat jinak gara hirurok. Bi neskak bidaian bikinia baino ez soinean. Soinean ere tongak, kondujitzeko izan ezik: kondujitzeko kitol oskiak, balekibale. Gidarikidea zangoak aginte taularen gainean, baina erne, gero, eta aimengek erreposki gidatzen dut: helduko gara, helduko garenez.

   Heldurik. Xahu, oso eta onik heldurik. Aparthotela.

   Goizez hondartzan. Otordua bizitegian. Atsaldez igerixkagian eta, urtatu eta kriket edo jauntzirik, arratseko freskurarat jartzen gara turrustako freskoaren klikatzekotan.

*

Bertakoak izena dauka: Eskualporn.

*

Emazteari edo ez zaio interesatzen, edo ez interesatzeaz gain lo egoiten da.

   Halako geroa neskaren batekin hasi eta segiz gero ? Ezta pentsatu ere !

   Neska lagunik ez, andregairik ez dut egiteko asmorik. Elkartzen zaizkidanei noizbait begitartetsu ez; hola itxuraz gibelkoi iduri zaizkidanei edo serora edo serorantzekoei izan ezik, halakoei garbiki erraiten diotet ezetz eta zerendako. Iaz Daviden izarra ageri zen ikurra soinean zeraman bati eman nion ezezko osoa. Halakorik halakoa soinean ibiltzea ere ! Eta buruzapidunak ere ez ditut laket, eta ondoan halako neskatilak zapia burua badituzte, haiei pues, puies, Daviden izardunei bezalaxe.

*

Ez dira altxatzen, gorde ez; eijer dira, karan, plaxent. Eskualdun dira, urdaxka dira, maitekor ditut, maitagarri dira.

*

Tarranta berria badut eta haren ibilarazterat hasteko ze bidaia da hoberik Bastidarat joaitea baino ? Bertako bestak dira orai. Bestoi ere ekendu diete erlisionezko izena. Bastidako Zahagiren bestak. Gasteizkoek orai Gastezko Zeledonen Bestak dira eta Zeledon Plaza Zaharrean behititzen da, eta goititzen.

   Bi urdaxka maigarrarri horietarik elkartu zaizkit. Eskuaraz askitto badakite eta eskuaraz solas haboroxenak. Hola bai.

   Josexu anaiak ari ziren heldu garelarik. Plazan dantzaldia, beraz. Pankarta aunitzetan eskuararen eta Independentziaren aldeko leloak. Bihar Gatzaga-Buradonerat bazkaltzerat.

*

Dutxan ere ez dut paninarik malapartatzen. Lekuan sartu eta harat ur hotz hotza zangoetarat, pixkoltetik beheiti, epeldu artio: gero korpitz osoan bixtan dena. Eta azken urtaldia hotzik ere eta burutik beheiti. Ohartzen ohi naiz ene biluztarzunaz eta neguan mutilik ez dudala gogatzen, ez bainaiz gogaltsu izaiten, gogogabe eta indarge baizik... hurrengo berotea artio.

   Dena den, nulaz sorraraz eskualdunttorik bikotekeriarik edo halakorik gabe ? Ama bakotxa izan naitekeela badakit, baina burrasoei zamarik ez; badakit gogo biziz begiratuko luketela arrahaurra -arrahaurrak-, baina... ez dakit, ba. 

   Hauxe ateka gaiztoa bikotekeriarik  eta burrasoendako zamakeriarik gabekoa, hauxe !

*

Gasteizko bestetan ez naiz izaiten ohi, azken orenean izan ezik, hain xuxen Zeledon zerurat goititzen den tarte horretan izan ezik; maite baitut goititzea bera eta geroko su ikusgarriak eta oroz gainetik sortzen duten azantz, asots, herots, arrabots, harramantza izigarria.

   Durun ! Burrunba ! Dinbi-danba !

   Eta kito. Gaurgero, azantzik izaitekoz gerotan, gauaz, etxen, Tarratailek edo Azantz-egileak eginak.

   10eko goizeko oren bakotxin Zeledon goititu eta kito: biharamunetik harat hiria askitto hutsik eta aimenge bertan lasail-lasail, igerixkagian lasail-lasail -ezagunik ez zait elkartzen, ezagunik ez sagarrez xarmatzeko. Damurik. Bai bainaiz exhibizionista peto-petoa; ur-ondoetan biluzik banaiz, berdin zait sahetsean mutilik edo neskarik izaitea -mutilak nahiago-, usu emaiten bainaiz pitzi-patza uzkiaren erakustekotan, dindilizka errapeak.

   Hogoi egunez jabaltarzunean plun eta plunp, uretan kaputzete egiteaz gain.

*

POZIK ETA BILUZIK. Eskualpornek aurkezturik.

   -Kideak hazkurria hornitzen digu: buztan-iztersaguak eta haien barneko salda beroa.

   Iratin gara. Bertan ari gara filmatzen. Noizbait erre aitzin, bertan ari gara. Toloñoko ipar aldean ere izanak gara.

   Egiten ditugun probak pitokeria hutsak dira, oro bada prestataturik, bixtan dena. 

   -Harat kutxa bat !...

   -Zer da haren barnean ?

   -Zaudete !... Eian... Aturritik Ebrorat eta Ebrotik Aturrirat bortz ibai aipatu behar dinagu. Bortz aipatuz gero, mutil puxka bat elkatuko zaigun.

   Ezin hobeki erran zuten neskak bortz ibairen izena eta berehalaxe elkartu zitzaigun mutil bat, berau beltz eta buztana enea halako hirukoitz edo. Nesken loria, gero !

X

Entrabaleko naiz, guziz entrabaleko; zehazten nauen kalifikazionea 3 dut, 3 eta guttiago, 0 ere bai. 3, 2, 1, 0. Horiexek nute zehazten.

   -Zutaz ohartu naiz eta ezagutu nahi zintuzket.

   Neronek ere gustu-gustuan ezagutu nahi ukan nukeen honen urri ez banintz, itxura aldetik halako Quasimodo ez banintze.

   Nolako neska ! Neskartean, jendartean hoberenetarik, aurtengo uda hunetan hoberenetarik eta haratagoko.

   Jai. Jai luke eneki eta beti bezain begitartetsu ezezkoa eman nion, neronen burua apaldu, ezetsi, harena goititu, goretsi eta ororen buru ez, nagi. Hura ahoa bete hortz utzi nuen. Hala hobe, eta ez mindurik, bakarrik edo. Harri eta zur, eta lagunei bertze hurrupaldi bat ordaindurik.

   -... Jes !... Futxo !... Apoa !... Apokume !... Alaintso(t) !...

   -Norat joan da halako mutil belztu hain pullita !

   -Lekuak hustu ditin !

   -Lekuak hustu ?

   -Baiki ! Hasi ez zaidan, ba, bere buruari aitzi... baizik eta hareki nik jai... nik dakita zer eta zenbat halako eta aienatu egin dun, beti ere guretako bertze hurrupaldi bat ordaindurik.

   -Segi atzemaiterat, no !

   -Ez... Ez... Utz dezagun bere gisa... Eian, badinagu bertze batto. Berbera nahi ?... Biga utzi zigu, biga, bida, bide, dui.

   -Laket hauelako marka.

   -Hireki eta gureki prestu ari izan nahi zelakoa.

   -Enekilako atsegin izigarriak huts egin ez ditin, ba !... Pikuz gainezkatu ez ninan eginen, ba !

   -Eva... izaneuntzu bertzerik, izanen denez !

   

*

Arreta galarazten didanik ez dut.

   Udako bakantzak. Nolanahi, noranahi, zernahi, non-nahi... Asera, nahierara.

   Ez bikotekeriarik, ez etxekanderekeriarik -ezta etxekanderekeria jauzkorrik ere-, ez serorakeriarik, ez serorantzekokeriarik, ez puritanokeriarik, ez faxismorik, ez buruzapikeriarik... Herri bateko bestetan gertatu naiz eta bestagunean bazen halako arkua eta bertan Gure mintzaira, gure kultura, gure ekosistema, gure jendea, gure lana, gure ura, gure oihanak... Ongi jin ! "Ongi jin !" hori izan ezik, ez dut xuxen erraiten ahal ordena horixe zenz.

   Nolako neskak ! Battoren batto lotu nahi ziztaidan eta nik kasurik bai. Ez nuen irriskurik hautemaiten. Zena zen, haieki deus gutti: solas, klikatu eta lantza, baita urrutizkin zonbakien trukea.

   -Joanen gituk, joanen garenez !

   Ontsa. Kartan begiratu dut xuxen non nintzen izana, non ziren neska horiek eni loturik.

   -Akort !

*

Zer da orai hire inguruan ?

   Hamaikatxo neska biluzik.

   Nahikara, beraz, eztia ?

   Beharko ! Beharko, gero !

   Neroni ere banuk biluzik. To !

   ... Bildi dinet... Oi ! Xarmaki, no !

   Hago !...

   ... Oi ! Xarmankiago liburu artean !

   Naturan ere igortzen niake, baina orai etxen nuk.

   Ez din inport. Eskertzekoa dun beti ere.

   Izanen gituk.

   Izanen ez gitun, ba !

   Potta !

   Buterrago hiretako !

   Hago !

   Hago !

*

Erretretan sartu naiz. Egun hartu dute tarranta.

   Taxizale bai... nintzen. Hamarrak irian elkartu naiz erosleareki, hainbat azalpen eman diot, elkarreki kafea hartu dugu eta eian hoberena agituko zaion.

   Usaiako biluzle-belartzerat jin naiz. Heldu naizelarik ez, baina orai neskaz gainezka da. Gazte nintzelarik, neska gutti jiten zen; aitzitik, orai aunitz jiten ohi da. Zorionez, ene hun-arima-trenpu-begietako beti sasoiz.

*

Ezin hobeki ibiltzen naiz ilustratuz, liburu artean ezin hobeki; zenbaitetan, ilustratu ere ez, lo baizik, baina liburu artean.

   Liburu artean eta ailart artean,  ailart artean ere ibiltzen bainaiz ezin hobeki. Zenbaitetan, guzi-guzien artean.

   Zeinen eijerki idazten duten idazleek ! Zeinen eijerki jotzen duten larrua ailartek !

   Goi mailako bi lilittoreki izana naiz bakantzatan. Batak Fiódorren Ixtorio Ezatsegina du irakurri eta bertzeak Bilitis. Aimengek Piarres Larzabalen Idazlanak II. Erran nahi baita, ailart eta liburu artean izana naiz, ekheerritan, itzalean, hondartzako ostatuetan, hotelean ere ontsa...

   Sosek malkarra zelaitzen eta nik bai zelaitua: eznezko eta eztizko ibaietan gaindi aantxu beti.

   -Zeinen eijerki egiten duan, to !

   Zangoen axaxalen margotzen ari nintzaien. Txinatar lagun batek erakutsi dit; badu axaxalen margotzeko botiga eta nahi nuen ikasi eta hark irakatsi. Yi-Ze. Ederra maixtra ! Nik askitto dut neskak jauntzirik baina antxume-ortainzurik egoitea zoriontsu izaiteko; udan, hirian, Tumatxa, yi ! bixtan dena: neskak erdi jauntzirik eta tonga-sandaliak soinean. Alegia deusez, argazkiak egiten ditut, zangoei baizik ez. Hamaikatxo badut.

   Zango eta zango. Zein baino zein pullitago.

IX

Urdaxka galanta, tatuaiarik ez, eskuaraz ikasi nahi -eta ari da...

   -Iskra.

   -Nulaz ?

   -Iskra.

   -Iskra.

   Egun eskuaraz xarmanki egiten dut, larrutan bezain xarmanki. Usaiako biluzle-belartzean pullitenetarik da, pullitenetarik ere bada bertze ur-ondo zenbaitetan. Matematika irakasle da ikastegi batean. Hura matematikari eta aimenge letrazale, literaturzale, halakoen koi.

   Truke. Haatik, hura hobea da neronek Literaturaz, Arteaz, Historiaz eta Geografiaz ikasten ezen ez ni Matematikaz, Fisikaz eta Kimikaz ikasten. Hura hobea da larrutaz ezen ez ni.

   Zer den amoriua ! Maite nu, batek jakin zendako baina banu maite. Patxulikoi ere bada. Bulgarieraz ere ari naiz. Kazvam se Aiert i sam bask.

   Motibazionea. Biziarazi egiten nu, larrutan ariarazten.

*

Sei urte eta eten egin dut harremana, ohartu bainaiz neska haserrekor dela, net hiros. Kokorreraino eta leporaino aserik naiz.

   Kito.

   Bi begi izpitsu ukanen dut menturaz aurtengo bestetan -bakantzatan ukan nituen, eta ekidin-: ez nute harrapatuko.

   Ez dut halakorik nahi. Kito. Izorratzaile galantik ez, neroni ere ez, bixtan dena.

   Fini.

   Bihar, hogoita hamar urte beteko dut.

   Zeinen zen goxo ! Nolaz aldatu zen ! Zerk holakatu ote zuen hura ? Udak makurrenetarik izan dira. Udak ! Ezin sinetsia !

   Kito. Ez dut halako harremanik nahi. Gainerat, orai askitto zail: mina eta arroltze orotan. Kasu, gero !

   Ez naiz fio, konfientzarik ez, gero.

   -Zer darabiltzu gogoan ?

   -Pitokeriak... menskeria aunitz... Tutulukeriak !

*

Ez naiz neskei fio, konfientzarik ez. Ez egina leporaturik izaiteko aukerak edo egina bera baina neskak gaizki iritzirik izaiteak gogogabetzen nute. Batek jakin: hobe ez eta hola arazorik ez.

   Iazko eta lehenagoko bestetan neska batzuk lotzerat entseatu ziren. Ez ! Vade retro !

   Nik lasaitarzuna, jabaltarzuna nahi, bestalierrak ikusi, Larrain dantzan parte hartu, goxo ari izan eta... kito.

   Egun, harat, serorantzeko bat lotu nahian ondoratu ez zait, ba ! Non c´est non ! idatzirik zuen, esku eta guzi. Zainetan hasi naiz eta lehenbailehen naiz urrundu. Serorantzekoenganik ere albait urrunen, rojigüaldaren zaleenganik bezain urrun -la roja bai baita Txilekoa. Orai bi urte, lanean baziren batzuk talibanen alde eta bertze batzuk sionisten alde. Ene ! Utrimque roditur. Zeinen gaizki egon nintzen udako bakantzak artio ! Azken egunean e zintzur-bustialdirik ezta bazkaririk ere. Muzin eta zaputz. Axut denak, gero ! Buruilean ez nintzen itzuli.

   Ez naiz oroit zertaz ari nintzen... Berdin da.

*

Maite dut jendea pozik ikustea, jendea hortzargi, gazte nahiz zahar.

   Bestak dira eta jendea halaxe. Izan naiz Arabiar Zokoan, bertan patxuli baizik ez erosi, neskak lantzan ikusi eta etxerat: txandriako txinatarrenetarik batean busti dut zintzurra eta etxerat. Nik uste nuen aurten suhiltzaileak izanen zirela Plaza zaharrean -noizbait izanak dira-, baina ez.

   Aurten neska parrasta bat bazen bikiniaren bularretakoa jauntzirik, horietariko batek erran dit eian hankalepotas hartzen ahal nuen eta baietz -iduritu baitzait ahal nuela, eta ahal nuen. Kito eta bake santiuan utzi dut joaiterat.

   -Ikusiz gero, ezagutu eginen zitut, to !

   -Eskertzekoa da.

   -Ikusiz gero, eian elkartuko zaren...

   -Eskertzekoa da berritz ere...

   -Besta on, to !

   -Gisa berean, no, bo, denok besta on !

   Lagunek eskertu.

 

VIII

Gasteizko aurtengo bestetan Zeledon Plaza Zaharrean beheitituko da, eta goitituko.

   Andre Dena Mariarendako lili buketak elizaren barnean, baita biharamuneko erlisionezko jarduna ere eliza barnean. Eta besten izena Gasteizko jaiak.

   Izaneuntzu, izanen denez, aldaketa ateo habororik.

   Foru plazan oihaletxola: Bestetan atsegale-libertinkeriek irriskurik ez. Jokidea(k) geriza, gero !

   8an, Plaza Zaharrean, bestetan larrua jo dutenen elgarretaratzea. Bertarat musu huts agitu direnak ere biltzen dira, ikusminez edo. 

   Zeledon beheititzen ari eta jendea berritz ere zigarroak erre eta erre, ekea egotz eta egotz.

   Txosnak badira Floridan, bertzorduz ziren lekuan. Halako sartze arkuan ikurrina, zazpiak eta Independentzia.

   Eskualpornekook beti egiten dugu txosnaldean filmazioneren bat; pertsonaiek gauaz zintzurra busti egiten dute, otartekoa jaten... muxuka ere hasten dira... larrutarat baina, hotelerat, bixtan dena. Larrutan kito eta orduantxe hasten dira su ikusgarriak, eta oro agertzen dute beren burua leihorat edo balkoirat suien ikusteagatik. Errealitatean su ikusgarriak lehenago dira eta lehenago filmatzen dugu larrutakoa, baina so egileek ikusiko dute txosnaldetik, Alde Zaharretik edo dena delakotik hotelerat berant joanen direla, larrutan ariko direla eta guziek gainezka egin eta berenhalaxe hasiko direla suiak.

   Zeledonek etxe berria egin du, Zeledonek, leiho eta balkoi !

   Besta on deneri !

*

Bastidako aurtengo bestei buruzko afixan herriko erlisionezko bi iduri nagusiak nagusi. Tta !

*

Gasteizko besten bezprara da. Gaueko teleberrian nulaz jorratu duten bestei buruzko berria, nulako joera ukan duen aurten ere ez naiz gogatzerat entseatuko. Balekibale. Izurritetik, gosetetik, gerlatik, erlisioneetarik, fatxienganik eta serorantzekoenganik albait urrunen, suteetarik ere.

   Gauaz aurten ez, ez dut uste. Gauaz neske pullit briu edo briuxka direnak baizik ez zaizkit lotzen, binaka, hirunaka, launaka... Jai. Sekretan ere batto edo bertzeño, iduri baitu begiz jo tzen nutela eta baliatzen dutela sekretarat noala. Jai. Ez dut halako ateka gaiztorik nahi.  

   Serorantzekokeria, erlisionekeria, mozkorkeria, puritanokeria, espainolkeria, bikotekeria... Aihotz plaztan tira, maiteenik dudan xokoa da, baina bertantxe ere kasu batzuiei, berauek zer uste duten eta uste horrek zer ondorio duen. Kasu, gero !

   -Oiert ! Hemengo aldi !

   -Addio, no ! Ze gisa ?

   -Ontsa, bizi-biziki ontsa ! Eta hi ?

   -Ontsa. Turrustako bat hartu, zieki orai elekatu eta banihoan.

   Baserritar jauntzirik ziren, halako biribil lilara paparrean. Argi gorria. Albait atseginen izan naiz haieki eta bertzaldi bat artio.

   -Besta on, no !

   -Bahoia ?

   -Bai, bertze norabait.

   -Har, gero, bertze batto gureki !

   -Estimaturik dion, harturik bezalaxe.

   Masail batean pa bana eta kito. 

   -Nahi duka bihar ere hemen ? -Halaxe entzun dut urruntzen ari nintzelarik.

   -Ez ziakinet ! Eskarrik aniiitx !

   Irriskutik urrundu behar nintzen. Ez nintzen fio, konfientzarik ez; zainetan nintzen, batek jakin zer, eta zer agit ere, hobe nuen aienatu.

   Afera baita gaizki egitea edo gaizki ez egitea baina neskaren moralkeriak zerbaixkari gaizki iriztea. Jai. Arren, hoberena da urrun izaitea: ikus eta txa. Lantzaren bat -Larrain lantzara, kasu-, jan-edanean, eskuaraz egin eta lekuak hustu, xahu, oso eta onik heldu txandriarat.

VII

Zeinek bere buruari ur-ondoren batean argazki. Neskek sagar agerika, eta badira bertze neska batzuk ere idurian, gibelean, ondoan, alde banatan...

   Hondartza-selfie. Halaxe du izena liburuak. Egun erosi dut eta Ene khertsimaren terrazan turrustakoa eta tumatxa txitxi-txotxa data idatzi.

   -Peio !

   Xurdana zen. Elkartu egin zait.

   -Hauxe duka erosi ?

   -Bai.

   -Eian... Nahi baduk neronek ere eginen ditiet halakoak eta hiri igorriren.

   -Baia ?

   -Baiki !

   -Pas possible !

   -Izanen duk, izanen denez.

   Hitza hitz: bete egin zuen. Bazekien ene urtebeteguna noiz, bazen ordian bakantzatan eta infinizio bat autoargazki igorri zidan. Bakantzetarik itzulian elkartu egin ginen. Zeinen eiker zegoen belzturik ! Sandaliak soinean, zangoak zeinen beltzik: hondartza-belztarzuna zuen soinean, begiak argi, hortzaginak osagarri bete-betean.

   Ez nu larrutako gogoko. Ez da arazo. Eijer bezain haserrekor dut, hiros. Badakit. Jeloskor ere badut. Jai nuke. Et-et-et !

   Damurik. Dommage, quel dommage !

*

Per aspera ad astra.

   Eskualporn ari da, ari, laino guzien azpitik eta berro guzien gainetik, baita inguruan dabiltzan julisak ere.

   Anartean, noiztenka, oldarraldiak, batzuien eta bertzetzuienak. Utrimque roditur. Puies ! Pues ! Puies !

*

VI

Zeinen diren eijer neskak udan !

   Nik neska lagunik ez, asmorik ere ez. Gaixo hutsa litzateke eneki.

   Batto ikusi eta harat bertze batto, hunat bertze biga, han higa... Ur-ondoetan oro xarmegarri... Ezin, ez ahal ! Aimenge donado. Eian ikusmena untsa ukanen dudan beti.

   Bai, egia: munduratu beharrak liratekeen eskualdunttoak baditut gogoan... Ez dakit, ba. Gogoko zein neskak ukanen ote nu gogoko ? Infinizio bat badut gogoko. Battoren battok ukanen nu ni... Ez dut uste. Jai luke. Gaizki hautatuko luke. Agituko litzaioke Walter Donovani bezalaxe, berau hil baitzen gaizki hautaturik.

   Argialdia behar dut, edo gogatuko nauen gogoko neskak. Beronek zer ikusiko ote du ni baitan ? Ixtorio-mixterio !

*

Udan lilittoak ditut xede. Aunitzi eskuratzen ditiot sosak. Zernahi egiten didate trukean, zernahi eta zenbat-nahi gauza miragarri. Haiek, gogoko ditudan haiek, miragarri baitira, eta ni haien miresle nute.

*

Internet baitako urdaxka maitagarririk eta ailartik gabe gaixo sendituko nintzateke. Erran nahi baita, osagarritsu senditzen naiz.

*

Udaren eijertarzuna orotan dakuset, eijertarzun ezinago eijerra: askitto dut gogoko nesken tonga-sandaliak soinean ikustea. Askitto dut, eta hortik haratagokoa da gaia !

*

Bizi huntako dohainikan eijerrenak ditugula guk, erran nahi baita, uzkia, pottota, galtzarbeak, lepoa, zangoak, osagarria, gaztetarzuna, jokamoldea, proposamenak... Halaxe erraiten digute maitariek harako hari, horrako horri, hunako huni eta neroni ere.

*

Aurtengo bestetan Herriko Etxeak puntu gardena ezarriko du  larrutakoak atsegina baizik ez ekartzeko. Puntu gardena. Larruaren jotzea atseginez.

*

Elkarren atsegalean ikusiren gituzie hurrengo filmazionean. Nik dakita zenbat mutilek emaitekoa emanen digute bi neskari, oro kalitate, buztanak oro kalitatezko, bildua luzaz eta ezin hobea. Heldu den astean ikusgai. Mementokotz, horrat honako aitzin-gustu hau. Txezei ! Goxa !

V

Artean banuen larrua oxtion eta berriki jo didatelako karantza baina futitzen nintzen eta ostatuan nintzen. Xikoresnea croissant eta oro. Berripaperean baizik eta Salburuko Harrera Sarea saristatuko dutela Gasteizko txosnek. Biziro egoki iritzi diot berri horri, gainerateko gehientsuenei biziro desegoki. Eta ene larrujoileei... ezinago egoki, prefosta ! Zerraldo utzi ditut. Bakantzatan dira. Irakasle dira. Aimenge erizain. Ez noa berant, baina doi-doia: lankide guziok entseatzen gara lehenbailehen agertzen eta badoazke lehenago ari direnak. Ni elkarri emaiten diogun tarte horretan egun bortz minuta berantago. Barkamenik ez, gero.

*

Donostian izan naiz, hondartzan. Hainbertzenareki, preso eta iheslari politikoei buruzkoak agertu dira pankarta eta guzi, agertu eta baratu. Zirt edo zart, ondoko zaharrei erran diotet eian ene puxkak begiratuko zituzten eta elkartu egin naiz, sagar has elkartu ere. Llabur izan naiz, bai baitira ibiltzerat hasi, bertzalde baterat hasi. Bidenabar, uretan halako sar-jalgia egin dut.

   -Ontsa dagoa ura ?

   -Goxo-goxo !

   -Joanen garea uretarat ?... Zainduko diguzu guzia, pullit horrek ?

*

Aho osoa uzkietan, pottottetan. Zorionez, bada neskarik -neska pornoez gain- uzkiaren ahoaz ibiltzea laket duenik, izigarri laket. Zorionez, neronek halakoa laket.

   Bi bulgariarreki Sarako merkatian izana naiz eta itzulian gustatu diotet uzkia, ahotik ezin utzizko iduritu baitzaizkit. Neskak elkarren ondoan eta pitzi-patza. Haien intziriak !

   Bidarraiko Menditarrenan, Etxezaharria udako eskuara barnetegikoez beterik baitzen.

   Zlata eta Kalina. Elkarreki Baztan errekan ere izan gara, haratagoko putzuan, barnetegikoeki batean. Pikarrai Zlata, Kalina, hirur maixtrak,  bi mutil eta zortziok izan gara; hortzargi, denok; uretan plunp orok.

*

Bastidako aurtengo bestetan, herriko etxean, ez dira bertako, Arabako eta eskualdun banderak baizik izan.

   Arazorik ez. Eta karriketan korteatzea, lantza, josteta eta alaitarzuna nagusi.

   Udatiarrei udatiar buterrago elkartu zaie, bertakooi auzo herritar parrasta bat elkartu zaigu. Orori orotarik jin eta orotan ongi ibiltzea xede.

   Aimenge aurten Zumaiako neska batek nu gogatu. Kristoren gibelaldean egin ditugu egitekoak: jenderik bazebilen tarteka, baina poxelurik ez (sobera porno ere ez gara ari izan, hor goian ez, gero). Zahagia beheiti ari nindelarik ohartu nintzen hartaz, gaueko dantzaldia ohartu zen hura nitaz. Izanez ere, dantza ikastaldian izaiten naiz astean hirutan; ez naiz ontsa dantzatu nahi, baina molde egokia ukan, eta hola turrustakoak hobeki sartzen dira.

   Bizi osasuntsu, eta larrujoile !

*

Gu... laurok gozarazle gara; bizi baikara gizonkien gozarazteari esker.

   Hoteletan, haienean, gurean... Kasuaren arabera.

   Bada bertzerik. Non-nahi kamerara para eta guhaur agertzen gara: so egile aunitz ukaiten dugu, uste baitugu larrutan ari izaiteari utzi behar dugula.

*

Xana eta Arene. Guhaur hartu gituzte bezeroek. Guhaur jokaturen gituzte. Guhauri eskuraturen etxeraturen ditugun sosak, berauek haiek gituzten bezain prezatuak.

*

Guk gozarazi egiten dugu bertzea -ditugu bertzeak-, zaindu egiten dugu elkar: neurtu... gutti neurtzen dugu, bai baitugu neurriz gain zaintzen eta gozarazten.

*

Pottoka eta betizueki egiten dugu lan. Lan handia dugu, baina badugu irakurtzeko astia, baita elkarrekin amontegin bapo ibiltzekoa ere. Nik neskei salatu nioten, baizik eta lan handia izanen zela baserrian; eta lan handia da, eta gogaltsu gituzie hirurok.

   Lan handia barnean eta kanpoan. Kanpoan ere lan handia pottoka-bettizuak behar bezala direlarik. Badugu zuhaiztia, bertan ura, ura eta ohasareak, ohasareak eta, bertzenaz, belarretan beharrezko guriak eta berotean, hor freskotarzuna: zeinen eijerki libertitzen garen ! Oi !

*

Egun nulako eta zenbat intziri-oihuxka egin ditugun neskok, iduriak ikusgai izanen direlarik, jende parrasta batek ikusiko gitu segurki: sosalde pullita etxeratuko dugu.

*

Pottottoi osoki emana nuzie orai... Barka kasu mikorik eginen ez badiziet... Otoi, barkamendu !...

*

Larrutan banaiz pijo, baina zein-nahi badut ni baino pijoago. Iaz sartu nintzen neska porno eta oraino badut zer ikasirik porno eskola hunetan.

*

Kideko neskak ari dira, ari, arta handiz dagokien, eta dagozkien buztanak milika eta milika; neronen arta berbera da eta handiagoa ere. Nik hirur buztan dut milikatzeko, orai hirur, eta banaiz bertze buztanak milikaturik, bertze laurak. Orotarat, zazpi, egun zazpi buztan ukanen dut ahoan, salda beroa baina hirurona.

*

Bibliotekan naiz. Jende gutti, haboxenak neskak eta orok iduri dute bertatik jalgi eta igerixkagiarat joanen direla.

   Lekuak lasaitarzun iduripena emaiten du.

   Gostu-gostuan egoiten naiz halakoetan Bibliotekan, neguan baino aunitzez ere gusturago, bixtan dena. Ni igerixkagian noiznahi, bai baitut etxen.

   Eta orai zertarat naizen jina.

*

Hondartzan tarrantaren parkeiatzen ari nintzelarik hasi zen zerua zohartzen. Artean, jende gutti. Biluzik egon gintezkeen, jende haboro jin artio pikarrai. Luzaz egon ginen hola; noizbait, neskek kulota jauntzi zuten eta aimengek bainujauntzia. Ordukotz, askitto belztu zitzaigun artean sobera beltzik ez zena.

*

Jarrera-plantak atsegale, gaitarzuna guzizko.

IV

Txotx ! Eta buztanetik edaten dugu salda bero egun guziontako dena.

*

III

Bi urtxuri emari, batarena eta bertzearena. Agureak pozik, aimenge blai-blai dutxontzian kokoriko, eta blai-blai segiko dut, urtatu behar bainaiz urtxuria etenik.

   Saio pullita egin dugu hirurok.

*

Lanean hirur urte iraun banuen ere, erizain ikasketak segi ditut beti, aldez edo moldez segi, noizbait ariko bainaiz oraiko lana bazter utzirik.

   Oraiko lana, zein eta ailart, goi mailako ailart, han eta hemen ailart, hor orobat.

   Bi gizunek hartu nute Gasteizko bestetan haieki izaiteko. No problem. Lakua izeneko hotel xuri-golli batean biziko gara; bezperaren bezpera da eta tranbiaz Gasteizerat jin gara. Kospeiz beterik da hiribarnea.

   Eian arazorik ez, nahikara ariko garen amontegin eta Zeledon goititu eta biharamunean bereizi eginen gara. Sosak etxen, horixe dut nahi, sosak ihaurri eta etxen.

II

Hemen ez da eskasik, maiteok, ziek baizik.

   Etzi irakasle hasi berrion barnetegia akitu eginen da. Gazte gara denok, beraz.

   Neskak oro pulliki eta propiki, baina ponteigel ez badira, serora ez badira, aantxu, serorantzeko aunitz. Jai. Ni guziei begitartsetsu, prefosta, baina ahal nuelarik, guzienganik albait urrunen.

   Gau oroz Interneteko urdaxka maitagarriei lotu eta etzidamu zienganat -gogoaren handia !-: segi behar baitut larrutan habororen eta habororen ikasten; ziek bai maixtra finak, ziek !

   Azken bestarik ere ez da izanen eta ! Sinsorgada total !

*

Alde Zaharrean ostatu berria zabaldu dute: Gure khertsima. 

   "Goazen Gure khertsimarat !" "Azkena Gure khertsiman ?"...

   Sartzean Gure Khertsima horrek zer nahi duen erran: erromintxelaz, gure taberna, gure taharna, gure ostatua, gure edantegia... eta ondoan kanpoaldetiko argazki bat eta bertan laur neska lirain udako, bi sartzen ari eta bertze biak jalgitzen.

   Gu sarturik gara zintzurra bustiko badugu, edatekoak hartu eta kanporat, terraza bete-beterik delarik ere.

   Udara da eta argazkiko neskak eta neroni naizenak zein diren elkar iduriak !

*

Aspaldidanik ez naiz idiarenik jotzen ari.

   Ze gisa, seme ?

   Bazaretea Gasteizen ?

   Etxea jan-edanez gainezka utzi dizuet, hormagailuetan zernahi.

   Aldundiaren ondoko terraza batean ginen eta harat, bi miñoi, iduritu baitzaizkit bi foruzain, neska eta mutila. Egi-egia erran, ertzain dira miñoiak, baina miñoi mozorraturik.

*

Gasteizerat jin gara.

   Neskeneguna da -lagunek ibiakoitz erraiten diote bertze eskualdun batzuek zapatua erraiten dioten seigarren egun horri.

   Jin gara, jin. Laur gara: hirur neska eta laurok. Itzulbiderik izan aitzin -izanen baita noizbait, izanen denez-, albait neska gehieneki, albait neska maitagarri gehieneki, eneki nahi duten albait neska maitagarri gehieneki... xikokari fin hauta elibateki, ahalaz.

   Lakuan gara. Telefonikaren ondoko goiko solairu batean: beherean epizeria.

   Ait´et´amen etxea da. Kanpoan dira; gazterik bestetako egun bat bera ere ez zuten huts egiten, gauaz txosnetarik ez ziren ateratzen, erran nahi baita, Floridatik; aspaldidanik, hondartzarat joaiten dira hamaika egunentzat.

   Zenbat neska etorri duk oraikoan, tto ?

   Emaiek, txotxito, emaitekoa eta beti hoberenetan hoberena !

   Nik burrasoei beti -beti edo- kasu handia, gero.

   Hirur neska maitagarri, hirur ikastolero opagarri; iruindar -nafar- izanagatik, xorrobero.

   Eunate, Abantza -ama Barhoakoa (Araba) eta Iruñerat ezkondua- eta Ayesha.

   Izanen dea lekurik enetako ?

   Eta enetako ?

   Oi !

*

Udan, ur-ondoetan ez dut ukaiten neska pulliten ikusteaz eta irakurgai erraz eta atseginen lantzeaz bertze xederik; kaputzete ere egiten dut, lo ere bai, baina bioi bertze biak nagusitzen zaizkie.

*

Bi oren eman dut larrutan -egun baina neska bakotxareki-, ilustratzen oren bat eta erdi, Youtuberi soz oren bat ez... Tira, ba.

*

Neskak zango biluzitan -edo tonga-sandaliak soinean- askitto dut nesken biluztarzunaz den bezainbatean aserik senditzeko. Udan biluzik zangoak ez ezik, korpitz osoa zenbaitetan, aantxu osoa gehientsuenetan. Horixe gozaldia udakoa !

*

Beti dut gogoan gazteagotan irakurri Nada, hain xuxen, nik orotarik bai baitut. Aitzineko egunean, komikia erosi nuen.

   Liburutaegian, liburu horiek -komikia eta eleberria, berau nik dakita zenbat argitaletxetan- eta igerixkagian zenbat-nahi neska, zein baino zein biluzikago eta etxepean jan-edanak, berauek ere zenbat-nahi: janak bero -entsaladak izan ezik- eta edariak fresko, beroak geroago, kafe hutsak anis xortaño eta guzi edo et´oro geroago jinen dira, jinen direnez, glaza-melu-urmeluen ondotik, preseski.

   Anartean, neska batzuk plunp eta bertze batzuk mahainaren jaunzten ari. Ipurdia hunkitzen didate eta aimenge lorian. Nik uste hasi behar naizela haiexek bezalaxe: buztanak milika eta milika, ez dut uste neskok oker dabiltzan, ez dut uste, ez eiki, gero.

   -Bazkaltra, no ! Bazkalzra, ño !

   Halaxe erraiten diotet, bai baitakik entelegatzen dutela, eskualduntzen ari ditudala.

   Badakite aunitz; ez dut erraiten ahal eskualdun diren baina bidean hola segiz gero, geurtz eskualdun, u.

*

Bezero guziei galdegiten diotet eian urtxuririk eginen ote didaten eta baietz, aunitzez karioago izanagatik, ua, baiko.

  Zenbaitek egiten zieten neskei gazte zirelarik, baizik eta nahi zutela: bainuontzian, gonbarazione, kokoriko eman eta mutilek urtxurika, gero elkarrekin urtatzen ziren eta mutilek neskak urtatzen zuten. Neskek mutilei ere, baina eian bertze neska batzuiek hori guzia ikusten zuten, halako leku erdi altxatuan, neska batzuk iragaiten zirelarik... Halatsu.

  Nik maite dut pitzi-patza: buria bainuontziaren baitan, korpitza kanpoan, ezker matraila beheiti eta egitea daukate; biga badira, baina, bai, aimenge bainuontzian kokoriko eman eta egin diezadakete muskuria edo pixastrea guziz hustu artio.

   -Pixastreko minik ez, gero, luzaz ! -agureei. Halakoetan sos parrasta bat etxeratzen dut.

*

Hondartzako inguruko neskak -baita usaiako igerixkagiakoak ere- sagar has izaiten dira; zenbaitetan, zerbaixka hartu nahi eta lahapoka emaiten dira, eta sagarrak ordian txilintxau emaiten; Halaxe ere uretarik, aantxu denak sagar has joaiten ohi dira uretarat.

   Iaz, iaz baino lehen, aurten... Gisa horretan beti eta aimenge hortzargi: ezin, gero, iduri horiek oro hunek atxik !

I

Etxea ederki dago, igerixkagia eta guzi; gazte naiz, sosdun naiz, baina badakit hau ez dela betikotz, sekulakotz, jagoitikotz eta eternidade guzizkotz. Badakit, badakizu, irakurle, bai baita begien bixtako zozokeria.

  -Arras ongi, semetto, baina...

  Hortakotz, Ospaitale Nagusiaren ondoko etxea erosi dut, borzkarren solairua, goi-goikoa, zabaltza eta guzi, ekia udaminean goizeko hamar t´erdietarik arratsiko hamar t´erdiak artio. Badut, enea da. Atso-agure batzuek saldu egin didate. Haiek gazte sartu ziren, seme-alabak bertan sortu, bertan bainatu paratzen zituzten igerixkagietan -urteak joan, urteak jin,  geroago eta handiago (azkenak mila litra), seme-alabek lekuak utzi zituzten, berberak bizi eta orai bertze nonbait nahiago bizi. Etxea sei fameliak ikusi eta utzi; nik ikusi eta atxiki. Ospitaletik zangoen gainean bortz minutarat gabe.

   Geroan hala, orikoan hola: neska horiek oro uretan, neska hauek oro lorioan, dena prestik, uretakoak gaztigatu eta jien dira, jien direnez sarri baino sarriago gerizaperat jan-edaterat, ziplatzerat, klikatzerat.

   -Gerizape hunetan fresko: hobe duzie xukadera soinean.

   Bikinidunek bikiniak ekheerritan utzi dituzte xuka ditezentzet, pikarrai zirenek xukadera soineratu eta orori Gantza sor dakigula eta gazkez bihur eta bilaka !

   -Topa dagingun eta bakean... (eta larrutan) bizi gaitezen betikooo, topa dakigun... !

   Barraskilo edo kakoil, urde zankoak, tomate entsaladara, saiheski... ttantta, biera, limonadara... nik dakita zer eta zenbat... boilur, hormaki... kafea, xikorea edo txikoriara... patxakara... G8koen gisarat, gaitzeko asea egin dugu, badira non-nahi ohasare eta zein bere aldetik, laur izan ezik, hain xuxen, musean pixkirrin batez ari izan garenok.

   Bastidan gara. Etxetik harat Toloño, San Ginés, La Estacada... Plazako Herrikoren terrazan metalezko neska bat egin zuen eskultore batek: delakoa mahain batean ttottoturik; mahainean turrustakoa, tumatxa txitxi-txotxa eta liburu batzuk; neska debardeurra soinean, pixkoltea agerrean, gonamotxa, zankoetan tongak, zangoak kurutxaturik -gaineko zangoaren zankoaren tonga aztalean botea, jakina, eta liburua ere badu gaineko zangoaren gainean, eta bertan idazten ari bailitzan.

   Ze liburu uste duzie baduela delako neskak mahainaren gainean ? Lepoan zer du, lauburua ala eguzkilorea ? Axioroinean axiroinekoa ? Berau nulako ?

*

Etxeko zabaltzan naiz. Ekheerritan naiz. Korpitzaren alderdi gutti dut belzteko, xoko-moko gutti, guttitto.

   Narrazio guziak deitu liburua leituz ilustratzen ari naiz. Non naizen eta Atabala eta euria delakoaren abiaduran.

   Orai hirur urte deusik ere ez nekien eskuaraz; orai, baina, eskualdun naiz, eta banaiz eskualdun bi bezerori esker: haienbertze aldiz izaiten naiz haieki eskuaraz ikasi dut, erakutsi didate -ikasi nahi nuen !- eta ikasi dut. Eskualdun naiz.

   Kremara harzara.

   Jokatu nuten bakoitzean ikasgai bat. Eni ordaindurik eskuararen ikasteagatik. Eta ibili egiten dut: lehen elea eskuaraz. Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako putetxe zenbaitetarat joaiteko hots egiten didate eta usu eskuaraz bezeroeki, kaletarreki -kalekumeeki-nahiz baserritarreki. Flikak sartzen dira batzuetan, batzuetan poliza jauntzitan eta bertzetzuetan karrikako jauntzian; gisa horretan neska batzuk ere jiten dira, lagunartean jiten, gure hobeki ezagutzeko edo.

   Badut aldean bertze liburu bat: Paulen abentura miresgarria -klient batek eskuratu baitit, eta nonbait ikusi baitut 190 euroan dela orai- eta Izarbeibarreko ipuñak, berau euskalkiak bizi-biziki laket dituen bertze klient batek, Arabako errioxar klient batek, preseski.

   Ontsa; mementokotz, ontsa. Agian luzaz ! Agian betikotz !

*