UDAKOAK BEDATS´AZKENIAN

No profile photo Post tenebras spero lucem | 2024-06-09 19:46

Iruñeko bestak aspaldi bururatu eta oraino ere badira haur eskola publikoak zabalik. Eskolan egoitea sobera behar ez dutenak oraino ere eskolan, bertako bero izigarriak izerdiarazirik, lurrean etzanik eoan halako freskotarzuna barnera diroten.

   Unibertsitatean, lizeoetan, ikarzoletan, ikastetxeetan-eta eskolak bertzorduz eta aspaldi bururatu eta oraino ere baditugu udamin gorri bete-betean haurñoak eskolarat joaiten, anai-arreba nagusiekin guraso bat igerixkagiarat. Estakurua: gurasoek lan egin behar. Egia beritablea, baita ikarzola-ikastetxeetan sarturik, oraino ere ttipitto sarturik: hurrengo urtean, eta hurrengo urtean, eta hurrengo urtean, eta hurrengo urtean, eta hurrengo urtean, eta hurrengo urtean... zenbat urte dute engoiti haurrek ? Medratxu edo, eta hurrengo urtean, eta hurrengo urtean, eta hurrengo urtean... Eta hurrengo urteetan.

   Oraino ere joanen dira haurrak ttipi direlarik burrasoak atxurrera eta eskolak arramaiatzaren hondarra baino lehen kito. Haur eskolak baizik ez zabalik, publikoak uztailaren aantxu hondarrean ere, baita hondarrean, hezitzaileek urtean zenbat egunarte hartu duten.

   Haur eskoletarat haurrak uztailean ere. Eskolaldi luzeagoa behar bide dute gaixoek !

* * *

Hondartzan naiz, hain xuxen ibiltzen ohi naiz jende haserrekor, suminkor eta oldarkorrarenganik urrun, urrun-urrun, eta luzarako. Maite nuen Gasteizko laguna lazki poztu da hortaz; hura lazki pozkidatu eta ni lazki ari naiz indartzen. Itzulian haren ikusterat joanen naiz; aste hondarra izanen da eta aste hondar pasa, arren. egun pullitak izanen dira horiek ere harekin lazki !

* * *

Nik ez dut nahi ene izena plazaren bati eman diezaioten, edo nik dakita zein eraikini edo nik dakita zeri. Ez, nagi. Menturaz, ekendu eginen dute izen hori hamaikatxo urte iraganik eni batek jakin zeinek zer leporaturik. Eta leporatzaileak ez bide du frogratzen ahalko, baina ene omena zikinik izanen da, leporatzaileek auskalo zer didaten leporatuko, eta sinesgarri agituko dira eta sinetsi eginen diete, eta nik jai, jai bertzeren batek hobengabe naizela frogatuko duelarik ere. Utz, gero, niri baken !

* * *

Love actually deitu filmean Mark badugu Juliet maite baitu eta noizbait halaxe adierazten dio kartu idatzi batzuien bidez.

   Ni halakoxea naiz, koldar baina: ene aldetiko harenganakoaren adierazteko kalipurik ez, balekibale. Ezezkoa bilduz gero, eta ahalbidea guzizkoa da, jai. 

   Betidanikoa nahiago. Makurrik leunena da.

* * *

Atxurrean haurrekin ontsa, maite ditu haurrak Xabatek, maiteago lankide batzuk eta, erran gabe doa, maite-maite kanpoko neska aunitz.

   Haurrekin goxo ari izaiten da, josteta eta xaramelan usu, beha eta beha usuago; lankideak oro baditu neska eta zenbait maitagarri, maitagarri askoak. Kanpokoak, baina, maitagarriago eta samaldaka, bixtan dena.

   Lankide zenbait maitagarri, oxtion erranik, eta kanpoan maitagarriago diren horien arteko; lanean, baina, maitagarri eta bake santiuan uzten ditu; kanpoan ere baditu bake santiuan uzten, baina ez litzaioke haiei lotzea axolako: ez du egiten, biharamunean lankide baititu eta haiekin ontsa moldatu nahi, eta maite ditu: ez du aldara dakizkion nahi, bai, aitzitik, aldera, lanean aldera, irrikor aldera eta denok batean lan pullita egin.

   Anderea irrikor, iztartean kilikor.

* * *

Gure Xabat ostatuetan edo txosna aldean, edo berdin ohartzen bada neska parrasta bat badela, eskuak goititu egiten ditu eta holaxe da ibiltzen, zertarako eta ezein neskak ez salatzeko, zendako eta batek jakin neskaren batek pentsatuko ote duen entseatu dela purtzikatzerat edo halakorik egitea. Gure Xabat kasu emanez ari izaiten da. Horrek ez du guziz begiratzen neskaren bat gaitzitu eta so egitetik, eta gure Xabatek beti du ahoan "Barka !", "Barka, otoi !" albait atseginen adieraziz.

   Kasu, gero ! Kontureki ! Tentuz ! Tentu handiz, gero ! Errekarat nahirik, ez halabeharrez, gero.

* * *

Zentsurara kito eta tarranta bati buruzko iragarki batean ageri naiz. Gaua da; otoz ari naiz, halako hondartza ikusi dut, otoa pausatu, bertatik jali, arropara barnean utzi, gakoa baizik atxiki ez eta bikinia soinean uretarat, pulunp, eta otorat bikinia aldean itzuli. Aldakiak ere badira: bertze oto bat enearen ondoan pausatu, bertatik bizpalaur mutil atera, pikarraitu... eta bertze oto bat bion ondoan pausatu, bertatik...

   Zentsurarik ez, nolanahikako iragarkiak. Gibelkoiak errekarat joan direlako marka.

* * *

Gibelkoi-faxistak-ustezko aitzinakoi modelnoak... oro pikulitxarat. Pu ! Pues ! Puies ! Axut ! Gibel ! Kuku ! U ! Ut !

* * *

Nik ikusi baizik ez ditut nahi, ikusi baizik ez. Ez haiekin izan, ez hunkitu, ez deus ere. Ikusi. Haien ikustea aski dut; gero ditut ikusiko eta askiko dut.

   Badakit baten batek hortakotz aitzi einen didala, baizik eta ez dakit zer badakit zer. Ez dit inport, futitzen naiz. Haien ikustea ongarri zait, ikusi eta kito: ez dut bertzerik behar, eta bizitzen segi, lanean segi, albait hobekien segi... Bihar, urtegiarat, garagarjus zenbait  aldean ekheerritarat popabixtero izaiterat. Bertan bertze neska batzuk ere izanen dira popabixtero: haiek ere ikusi, batzuekin izan, ni begitartsetsu ari eta iluntzean etxerat, edo Alde Zaharrerat zintzur bustitzerat, belztarzunaren agertzerat. 

   Neskak ere ikusi baizik ez; biziki maite ditudalarik ere, ikusi, otsoak bezalaxe, bisonteak, erleak, oihanak... ikustea aski dut, eta bake-bakean uzten ditut.

* * *

Lantoki berrian afaria proposatu dute. Ni ez naiz joanen. Haien harritzea ! Lehenagoko lantokian ere ez nintzen joaiten. Nik halakoetan  zer eginik, zer erranik ez; izigarri nerbiosten nute, estresa, herstura. Op-op-op ! Nagi.

   Ospitalerat, baina, bai, horrat bisita llaburrean bai, edo hiletarat bai, hilerrietarat bai, sustenguaren agertzerat bai, halako omenaldirat edo, ua. Halakoetarat bai, baina bazkaltzerat, afaltzerat, geroko dantzaldirat edo, nagi. Zendako ez dakit, baina senak eko edo baiko erraiten dit, eta hobe dut senari kasu egin.

* * *

Allotzen, Albinaren, Leurtzaren eta Arranguaren drone bidezko iduriak eta bertan aimenge etzanik, pikarraigorri etzanik eta iduriak Youtuben baditutzie. Eskualporn drone idatzirik horratx neroni, eta bejondeigula guzioi, dronearen gidariari, ikusleoi eta parte hartu duten guziei. Gora gu ta gutarrak !

* * *

Gazan hala, eta ni ifertzinazko egoeran, xikokan alegia, bi mutilen artean jo eta ke; anartean, palestinarrak jo eta ke zionistei aitzi, naziei aitzi. Palestinarrak ukan ditut pixkirrin batez gogoan eta mutilei utzi diotet nahi zuten guzia, nahi zuten guzia egitea zeukaten eni, dena behar baitzen atsegingarri !

* * *

Zabaltzarat elki naiz; haizea bazebilen eta ezker aldeko oihala ez dut zabaldu, eta ondoko zabaltzan bazuten bokata hedaturik: aterako zen gizuna haren biltzerat. Eta halaxe izan da: ni elki eta handik bortz minutarat hura, eta halako alkiño baterat igan da, bokataren hobeki biltzeko bai, baita bertzalde hunetarat hobeki begiratzeko ere. Usaiakoa, arren.

   Eta bokatarik ez bada, hedatzerat ateratzen da, edo halako xukadera ziztrin bakarraren hedatzerat -non-nahi heda lezake baina, gure aldean hedatu behar ez du, ba !

   Kaparra ez bertzerena !

* * *

Urte oroz joaiten naiz Mediterraniar aldeko lekuren bateko hondartzarat bakantzatan eta noiznahi sartzen naiz halako hagun bestan. Tumatxa, hi ! Neskak tumatxa, bikinia soinean, goikorik ez edo biluzik, eta erasorik ez. Bitxi, gero ! Are, eni zenbaitetan iduritzen zait neskaren batek erasotzen didala, baina, tta, halakoa eraso ez, eta halakoa eraso bada, eraso, eraso eni, gero !

   Lehengo egunekoan baziren hirur neska eta lotu egin zitzaizkida:

   -Eian, txotxito, bainujauntzia beheitiago !...

   -Sobera goititurik duk !...

   Eskuak gerrialdean eman zizkidaten. Ni harriturik; harriturik eskuaraz hasi zitzaizkidalakotz, es eskuak gerrian eman zizkidatelakotz.

   -Bazekiagu eskualdun haizela.

   -Guhaur ere bai, bixtan dena...

   -Eskuaraz ari gitzaizkik.

   Nolanahi erasotzea zeukaten, eduki !

* * *

Emazte gizakoi eta gizon emakoiak, emazte emakoi eta gizon gizkoiak, oro nahas-mahas eta orgiara filmatu dugu. Xarmanteko filmazionea izan da, gero !

* * *

Zatozte, zatozte amontegin ibiltzeko atseginaz gozatzerat ! Bapo ibiliko zarete gure neska-mutilekin. Neskak baditugu, ausarki irabazten dute, osagarria guziz artaturik dute eta nahi dutenean utz dezakete ! Mutilak ere baditugu, eta orobat ! Zatozte, zatozte !... Gai onik, andriok ! Sar, sar !

   Dokumentalaren egitera joan nintzen eta egia beritablea zen. Lana bururaturik, klient ukanen ninduten, mutil eder batekin ari izan nintzen: haren buztana nahikara ene.

* * *

Xikokatzeari osoki emana naiz, eta halaxe ariko naiz aurtengo udan bai eta heldu den urtekoan ere. Ez dut uste segiko dudan. Bi urteren buruan gazte izanen naiz oraino eta ama izan nahi, eian ama izanen naizen, eian gogoko mutilen bat gogatuko dudan eta aita bilakaraziko, edo nik dakita nolaz baina ama naizate. 

   Eian, ba.

* * *

Neska polit-polita zen, gisako, baina eroetxean egiten du lan; ezagunik badut afera: bi izaba, biga, bida, bide, baditut eroetxean eta urteak joan urteak jin ikusi ditut izakera geroago eta haserrekorrago bilakatzen, beti haserre, haserre eta akiturik, indar xotx-xotxik ere bage; eta haien kideak orobat.

   Ez. Ez dut neska honekin nahi. Jakinen baitut zerk halakatuko duen: lanak.

   Halakotz, matrailetan begitartetsu muxu bana eta bertzaldi bat artio, agur eta ez addiorik, zena zen.

* * *

Haur eskolako lagunak siestaldian haur batzuei halako kantore goxoa murmuzikatzen die belarra torratzen dieno. Haurrak noizbait sosegatu eta loak aise ditu hartzen.

   Azken filmazionean lagunari arau halakoa egin dugu: aimenge bi mutil artean nintzen eta belarra torratu didateno, halako kantore goxoa xuxurlatu didate; nitaz loa berehalaxe jabetu da, berehalaxe beretu nu lo goxoak eta amentsen baitan sartu, eta horixe ere filmatu dugu, ene aments goxoa, goxo hain xuxen haien salda goxo guzia  iretsi dudalakotz.

* * *

Tahitou ba omen zen halako emazte xahar zuhurtzez bete-bete exexalei mintzo zitzaien, haizeari zentzuen eta usu irri egiten zuena.

   Nik gaztean ezagutu nuen herrian xoriei mintzo zitzaien agureño bat, orobat errekari mintzo zitzaion, baita hurbileko oihaneko zuhaitzei, zeruko izarrei udan eta haizeari ere. Xoro batentzat zaukaten herrian, baita neronek ere, baina nik maite nuen orduko agureño hori, maite nuen oroz gainetik entzutea mintzo zitzaienek zer ihardesten omen zioten; iduri zitzaidan oro poesia zela, lizeoko literatur eskola batzuetan irakurtzen genituen olerkien tankerakoa, aukeran zenbaitetan pullitago. Prezatu egiten nuen agureño hori Txema Beltza erraiten bakenion, bai baitzen herrian bertze Txema bat berau blonda xamar.

   Ni halakoei ez nitzaie mintzo: aimenge gogoko neska pornoei, eta idurikatzen ditut batzuk udan urtegirat buruz, errekaren baterat, hondartzarat... iduri baitzait halakoetarat hirurekin joaki naizela, batto ondoan eta bertze biak gibelean; itzulian, baina, ez nitzaie mintzo, lo itzultzen baitira, lo goxoan, eta bake santuan uzten ditut irratiko halako ahaide goxoa lagun. Azkeneko neskak ziren Ayesha, Ibernalo eta Atharratze. Aantxu arroparik ez soinean, eta ur-hegian bikinirik ez, edo kulota baizik ez, lekuaren arabera.

   Aurtengo udan bi neska ezagutu dut; bi-biei galdegin diotet eian biharamunean edo joanen ginen urtegiko biluzle-belartzerat eta ez, batak ezetz eta bertzeak eko; hobeki oharturik, ohartu izan naiz zangoetan tongik edo sandaliarik ez, udako halako oskiak, baina nik neskak udan tongak edo sandaliak jauntzirik ditut maite.

   Nahigabe askitto handia.

   Hobe dut gogoko neskak idurikatu: eskualdun, urdaxka eta maitagarri.

   Dena ezin-eta !

* * *

Egun neskeneguna da, ekiak dzinkatu du eta ez naiz urtegirat joan, etxen baratu naiz, zabaltzan, bertan ekheerritan, eta iluntzean Alde Zaharrerat jo dut, ikusi nahi bainituen urtegian ibili neskak, edo igerixkagian. Eta ikusi egin ditut, zein baino zein edderrago, batzuk belzturik, zenbait gorribelzturik, oro soinean arropa gutti. Ai, oi, gauaran on; mutxurdinak leihoetan, teilatuan katu bi.

   Eta Ainhize-Monjolosez oroitu naiz. Geroztik jai; orduko zartadaz geroztik, ezein neskarekin ez naiz ibili, ezeinek ez du nahi ukan. Halarik ere, ni beti haiekin lagunai, gisako, irrikor, begitartetsu eta halako.

   Joan baitzen dena onenean pikutarat. Orai, askitto dut gogoko nesken ikustea, askitto. Beharko ! Hogoitabi urte banuen orduan, hark hemeretzu, berrogoita hirutan hogoi badut orai eta erretreta iaz harturik; aita orai hemezortzi urte hilik eta ama aurtengo izotzilean.

   Ainhize-Monjolosez baditut argazkiak ehunka, haboroxenak udakoak, popabixtero, sagarbixtero, jauntzirik eta gauekoak; grabazioneak ere ihaurri. Berdin. Eta hainbat kopia eginik, zer agit ere.

   Orai, neskei so, emazteei beha, holaxe kontentatu eta eian osagarriak ez didan huts eginen, eian helduko naizen ondoko udarat. Bizitza johan da, enetako kalte johan.

   Zorionez, Internet ere bada, jakinarazten ari diren debekuak oraino ez eta, balekibale, hamaikatxo neska-iduri-grabazione ari naiz gordetzen; debekua heldu bada, bizi guziko iduriak ukanen ditut, eta neska laguna izanikakoak, berauek kuttunenak.

   Haren azken mezua izan zen Tu as tant de belles choses à vivre encore ! 

   Bihar urtegirat joanen naiz, usaiako biluzle-belartzerat; bertarat neska pullitak agertzen ohi dira, ama-alabarik usu, eta amekin ezin hobeki.

   Biziok biziokin eta, ahalaz, pepe eginik, i.

* * *

Opila esnetan busti, ogia gurinaz igurtzi, salda beroa mihian hedatu, mihia saldaztatu...

   Hauek guziak hartu ditugu aintzat hurrengo filmazionean ibiltzeko, erran nahi baita, neskoi salda beroa mihian pausatuko digute. Hori eskuaraz nolaz adierazten duzu zuk, irakurle kario zaren horrek ? Eskarrik anitx !

* * *

Zeinen diren edder neskak bikinia soinean, baina ez nolanahiko bikinia, ez, harat: bularretakoa erridau gisakoa eta bai lepogbelean baita bizkarrean loturik diren horietarik, kulotaz kestione, loturik orobat, baina aldeetan. Oroit naiz, Trebiñuko Lapueblako noizbaiteko Araba Euskarazen, zubi aldean bazela halako hondartza edo eta urtean hamaika haur eta haiekin neska bat soinean bikinia, beronek iduri baitzuen koloreengatik Jamaikako edo. Arren, zoinen edder nskak halako bikiniak soinean !

   Halako bikinia soinean neskak, eta berauek papo-has, papobixtero, eta papobixtero izaitetik popabixtero izaiterat paseak, oi, xarmegarriak ! Aukeran, bortüko Ahüzkiko hirur neskatila xarmant horiek baino aunitzez xarmantago, begi ñabarrekoa baino aise eijerrago, o.

   Neska guziak bernaz eta hola eijer badira, ez ote eijerrago eskualdun badira, lohi edo atsegale badira ? Gogoa araberako eta maitagarrienetan maitagarrienak.

   Zeinen kartsuki amontegin ! Bapo ari direnekin, bapo-bapo, bai baitira larrutan pijo-pijo.

   Ah ! ce sont de petites cochonnes basques ! Eta aimenge amoros.

* * *

Ohatzearen gainean hirur neska zinez gazte biluzi elkarri ekinean, hirur-hirurak intziriz eta oihuxkaz, eta inguruan hamaikatxo emazte jauntzi kartsuki hirur gazteei zernahi urdakeria erranez. Zein bere heinean, oro ari da goxa eta goxa: ez zituztenak oro barneratu egin dituzte.

* * *

Gazte jendea ausarki ari zaigu ekoiztetxerat, neskak sustut, eta denak ditugu hartzen; hain xuxen, orgia bat baino haboro filmatzen dugu eta oro badira ongi jinak.

   Ongi jin, arren. Sos zenbait zien, osagarria guziz artaturik, larrutakoa kanpoan ez baina gurean erabat bermaturik, prefosta. Kanpoan usu jai, gurean beti jaia. Beharko, gero, gurean beti jaia ! Zer litzateke gurea jairik gabe ? Iruzur-zilo, eta ezta buruan pasa ere !

* * *

Zabaltzan naiz, atzo urtegian ezagutu nituen bi laguntto on goxo horiek oraino lo, berau haiek bezain goxo.

   Kafea eginik da eta entseatu naiz haren usaia etxen heda dadin. Croissantak eskuraturik, urresagar zukua hozkailuan freskoagotzen ari.

   Sorne eta Selene; ikarzola sasoitik lagun. Sorne biloholli, zein-nahi goga diroten horietarik; Selene beltx halako txirikorda ezker aldetik bihotz alderaino; begi ñabar biak, zein baino zein xarmantago. Pixkoltearen pean bilorik ez, galtzarbeetan ere ez eta nolanahi milikatu dizkiet barda, nahikara utzi nute; ez dut uste haien intziri-oihuxkak neihortxok ere entzun dituen, baina entzun ukan balitu ez dit inport, ez baitzen arazo.

   Iruindar dira, Gasteizen haur hezitzaile, bata Salburua haur eskolan eta bertzea Lakuabizkarra deituan.

   Halako konfientza sortu zen gure artean, begi bixtako zen, garbi zegoen elkarrekin ezin hobeki ginela, eta galdegin nuen eian laket duten uzkiaren mihiztatzea. "Guziz !" "Guziz, txotxito !" "Mihiztatuko diguka, ala ?" "Utziz gero..." "Nahi dukalarik ! Nahi dualarik gure uzkiak hire !" "Edderki ikuziren diguk eta nolanahika ibil dezakek mihia bai inguruan bai barnean." "Osoki zabalduko diagu pitzi-patza emanik !" "Eta batak bertzeari horrek areagoturen badu hire gure alderateko irritsa !" "..." "..."

   Jes ! Ene harritzea, nolaz ziren mintzo; nafar, iruindar, eta holaxe mintzo; Arabako neskak bezalatsu... nagi: bezalaxe, azentua izan ezik. (Gazteagotan, artean banintzen behin Bidarraiko udako barnetegian eta bertze behin Arbonako Aranzolan -Aranzola, segi hola !- eta bai batean bai bertzean neska batzuk baziren argentinar eta zinez azentu biziki pullita zuten eskuaraz. Bidenabar, adieraz dezadan neska horiek ere bazirela itsuski pullitak, a.)

   Jes ! Futxo ! Apoa ! Apokume ! Aukera ez nuen huts egin behar, haiek ere ez baitzuten huts egin nahi. Bi neska opagarriren uzkiaren milikatzea ! Nik uda oroz ez; azken aldia, eta neska bakarrari, izurritearen bezperako udan izan zen, eta popatik ere ematea neukala. 

   "D´acc ! Bono !"

* * *

 


Utzi iruzkina: