Martxoaren 3ak 50 urte troñuan

---

VI 

* * *

V

Geroago eta hobeki jotzen dut larrua. Ari izaiten naizen neskek erraiten didate, usuago ari izaiten neskak ere, beronek ezin ukan iaztik hunat sekula santan baino hobeki ari izaiten zaidala.

   Geroago eta hobeki jotzen dute larrua neskek -ari izaiten naizenek bederen bai-, usu jotzen dutelako marka.

   Nik berotean baizik ez dut jotzen. Hoztean gogorik ez; hoztean lanaz eta gurasoeki ardura egoiteaz gain, Internet baitako urdaxka pornoenganat jotzen ohi dut, dantza ikastaldi baterat eta igeri egiterat.

   Dantza ikastaldi baterat orotako udako bestetan ontsa moldatuko banaiz, izerditurik garagarjusak hobekiago klikatuko baditut. Neska batzuk hurbildu egiten zaizkit, elkarrekin ederki egiten dugu dantza -nik estiloa baizik ez-, nahi ukaiten dute eneki muxuka-eta, baina nik haiekilako halakorik ez, balekibale: mesfidati nute. batek jakin gero zer. Ezezkoa beti ere goxo eman, goxo ere aldendu eta kito.

   Igerixkagian bada aldagela mistorik. Ni orai ez naiz sartzen. Balekibale.

   Eian ari izaiten naizen, edo ariko naizen neskarik ez zaidan haserretuko bere aburuak edo ikusmoldea bertzelako delakotz. Eian ezeinek ere ateka gaiztoan ez nauen sartuko.

   Nik uste dut utzi behar dudala larruaren jotzeari, balekibale. Orai, ezin hobeki ari izaiten omen naizen hunetan, hobe dut utzi, tenorez nago. Horrek ez du zokoratuko ez egina leporatzea, baina aantzu ezinezko bilakarazten du. Nik uste askiko ditudala Internet baithako urdaxka maiteak, idiarena jo eta goxo lo. Hola arazorik ez.

   Bai, heldu den udatik harat kito. Neskak ikus eta txa. Bastidako arno goxo hau lagun, halakoa gogoratu zait eta halaxe jokatuko naiz. Hmendik goiti neskarik jokatu ez, hola arazorik ez. Orai artio jokatu ditudanen arteko ezeinek ez dut uste salatuko nauen, ez egina leporatuko didan. Ez dut uste, batek jakin. Beraz, xahu, oso eta onik aterako naiz afera horretarik, omen ona -afera horrez kestione bederen- ezein neskak ez dit zikinduko, ene bila ez da flikarik jinen. Independentista izaiteagatik, baliteke.

   Eian geroak zer. Beharbada, ez egina leporatzearen aldia akitu eginen da geroan, baina ni xahar naizateke: eian geroan neska gazte elibatek agureok gogoko ukanen gituzten. Eian, ba.

* * *

IV

Nik ixtapearen, zangoen eta galtzarbeen ileak ekendu egiten ditut, eta fatxiak ere ez ditut laket, ezta fatxi izan eta halako itxuran agertzen ohi ez direnak ere; ustezko aitzinakoiak ere ez ditut maite, serorantzekoak ere ez, ezta eskual itxuradun erregionalistak, edo Eskual Herriaren aurkakoak, edo eskuararen aurkakoak; erregezaleak ez, militaristak ez, (neo)puritanoak ez, bortxatzaileak-eta... Ezta sionistak, yihadistak, talibanak, inperialistak, kapitalistak, Milei, Meloni, Trump, Putin, Zelenski... Nik dakita zein edo zer ere ez dudan maite. Hamaika gauza egiten dut gaizki baina bada batto ezin hobeki egiten dudana: aipatu guziak eta ederki jasaiten ditut, batzuekin, gainerat, bizi behar, ondoan bizi behar, albait urrunen gehientsuenetan, baina haien ondoan ere zenbaitetan, eta oldarraldiak jasan egiten ditut, testudo; haiek erdigutetik urrun, arnasgunetik at, azken lerroan denak...

   Atxik dezadan, sasoi onean atxik ! Atxik !

   A galopar, a galopar... Iba matando canallas con su cañón de futuro...

* * * 

III

Egun martxoaren 3a dute Gasteizen eta bertarat jin naiz, jin egin gara.

   Ni iruindar nuzie, gurasoak ditut babazorro eta oraino ere baditut bizi. Arrebek dituzte begiratzen.

   Aimenge berber urteko berber egunean sortu nintzen. Orduan, gurasoak Iruñean bizi ziren, baina aita Gasteizen zen, orduan ari zen lantegikoen ordezkari, ordezkari barrandari, eian zer-nola.

   5+2. 

   Campanades a morts. Lluis Llach.

   Berrogoita hamar urte ditut troñuan eta Gasteizen naiz. Atzo jin ginen hirur neskak eta laurok. Gela bakarra eta gaueko intziriak ehunka, hirur nesken aldetikoak entzun dituzkete inguruan. Nihortxoak ere ez digu deusik erran eta haiek noiztenka entseatzen ziren apalik egiterat. Gazte dira eta odolak su gabe diraki.

   Eguerdian eguerdiko ekitaldian -burrasoeki-, bazkaltzerat joan -en´urtebetegunaren ospaterat, alegia; arrebak ere izanen dira- eta atsaldeko ekitaldirat; kalapita izanen bada, gu sartu ez, inguruan ibili baina sartu ez: neskak gerizatu behar ditut eta ni xaharturik naiz; gazterik usu, noiznahi; gaztean bainintzen azkar erranahi guzietan, neska maitagarri batek, Lídicek, zangartako nindukan -itzali ez balitze, gaixoa !

   Atzo, Gasteizen sartu eta burrasoen ikusterat. Ontsa dira, zahar. Arrebek goizeko ekitaldirat joanen dituzte. Egoitzarat joan eta berriz ere elkartuko gara elkarreki bazkaltzeko: bortz neska maitagarriren artean bazkalduko naiz ! Lagun batek kontatu zidan hura gazte zelarik, hondartzarat tarteka-marteka joaiten zela eta beti ere hirur ahizpeki eta haien laguneki. Hirur ahizpak sagar-agerika egoiten zirela, baita lagunak ere. Mutila, beraz, Parabisuan, betiereko Parabisuan !

   Aroa pulliki eta propiki eta ene hirur gazteak pixkoltea agerrean, izerditakoa eta euritakoa zakutoan, balekibale: Gasteizen hotza noiznahi, zer erranik ez neguan, aroaren aldaketagatik.

   Ankarrik izanen ote dea ? Hainbat ekitaldi izanen da, ankarrik ez izaiteko gisan, baina izanen da, izanen denez. Gu huran eta urrun, Iruñerat xahu, oso eta onik turnatu nahi, oroimen-egun pulamentuzkoa iraganik.

   -Hijo, no te metas en jaleos, cuida de esas chiguitas que te has traido.

   -¿Cuándo vas a sentar cabeza? Todavía con pajaricos.

   -Un nietico pamplonica queremos de ti.

   En´adineko neska ezagunak ezkondurik daude, berex, haserrekor dira, ponteigel, serorantzeko edo nik dakita zer; gainerat, gazteeki ontsa moldatzen naiz eta batzuek nahi dute. Gazteeki, arren.

   

* * *

II

Pette badut laguna, usu nu gainkatzen, eskertzen baitiot izigarri: bertze noizbait ere gainkatzen ahal nu.

   Pette ere, hauxe komeria, bada oseba, otto, eta Otto Pette erraiten diote lobek, hari entzunik beti ere. Eta otto Pette bada Otto Pette irakurririk, eta puxka batzuk eni entzunik, tarteka irakurri izan baitiot irakutzen ari zenaren ondokoa, bi-biok biluzik xaribelean, galinkatu ondoan, aserik; aimengek bizkarra beharrondokoaren eta bi burunegiren gainean, sagarrak agerian -ez altxaturik, filme gehientsuenetan bezala-, ieri eta eroso.

   Pette maixu dut haur eskola batean. Oraino ere badugu negua eta argia gaberik neskatiko bat ukaiten du, Ayesha. Neskatila huneki hogoi bat minuta emaiten du. Pette emaiten da katadera goxo batean zangoak goiti, haurra magalean eta beroni tar-tar-tar ari izaiten zaio, kanta-kantari, kontu-kontari, irriz-eta. Antsoko bortuko eleak ibiltzen ditu, halaxe mintzo zaio haurrari.

   -Zer kondatu diok neskatila koittau horri ?

   -Egun... Yi nonko yaz ? Nun sortu yaz ? Nonko zra zu ? Nun sortu zrade zu ?... Baakixia nun xiren ? Eskolan xie ! Attattok ikasgiuara eragu eta eragi ztu engoxan. Yago !... Nureki bizi xie xu ?... Yi Ayesha yaz eta anitx exer yaz, neskax´exer yaz, anitx exer zra zu, Ayesha... Eta halatsu. Bidenabar, euskalki horiek landu egiten ditinet.

   -Gaixo neskatila, to !

   -Mirandan edo nik dakita Espainia behere hortako non banintze, halaxe egiten nioke haurrari, edo haurrei, neroni banintze, lankidea jin artio, edo, harat, Uruguayn, Sornek kontatu zigun bezala, zer egiten zuen bi haur haiekin laur urtez orenbetean hurrengo irakaslea agertu artio, eskualdundu baitzituen haur haiek, gurasoak harriturik, eta gurasoe horiek ez zuten azalpenik nahi: haurrak pozik Sornereki eta eskuara ikasirik, ahantziko baitzitzaien, prefosta.

   Eni ez zait ahanzten zeinen eijerki jotzen didan larrua eta arreske jotzen dut harenganat. Larrua hobekienik jotzen nauena dut, eta noizbait utziko badio eni jotzeari neskaren batekin hasiko delakotz -eta neskak ez dio utziko bertzeren batekin jotzen, hain segur, eta nik errespetatu eginen dut, eta gogoa iratoko dut-; edo okerrako ariko bazait xahartzearen bortxaz, ez d arazo izanen, bai baitut pottikoa lagun, adiskide izanen baikara, eta iragana ez da damutarako izanen, ez eiki.

 

* * *

I

Zabalik ditugu salguak. Mementokotz, Gasteizen, Iruñean eta Baionan. ESKUAL HERRIako hazkurriak. Halaxe du izena, Eskual Herri indartsuago idatzirik, halako a i´aren gainean eskuin paraturik, eta ikurrina, erran gabe zihoan.

   Zazpi herrialde -zazpi alde, arren -eta zazpietariko orotarik dagokion aldean. Bertze alde batzuk baditugu, badaezpadakoak, hain xuxen.

   Nik badut halako lurraldea eta bertan hainbat produktu, eta neroni ere ageri naiz hainbat argazkitan hainbat produkturen ondoan nahiz erdian eta beti ere banaiz arropa arinak soinean, bikinia, unangaltzallaburrak-eta. Lagunak ere badira ageri zenbaitetan, eta berdin-berdin; oharturik bagara hamaikatxo mutilek egiten dietela argazki argazki horiei, baita neska zenbaitek ere, eta halakoek orok erosi, baiki. Arren, guhaur ageri gara ageri garen bezala eta baita Eskual Herria elea eta ikurriña ere, berauek belaunak baino lehenxeago, ttipi baina ikusgarri.

   Bedatsean zabaldu duzgu, hiribarnean. Saltegi guziek badute ostatua eta honek halako soropila, errexal eta guzi. Langileak ahalaz hazkurriak bezain hurbileko.

   Gainerat, lurralde kumitatuentako xokoa ere bada. Espainiako Errioxa da lehena, bigarrena Biarno izanen da, hirugarrena Aragoi, laugarrena Landak, borzkarrena Santandere, seigarrena Argentinako Errioxa, zazpigarrena Burgos...

   Luzaz iraun, ezin hobeki iraun !