Nazioarteko legeria, aio! (eta II)
Sandor Kusai Txinan Hungariako enbaxadore izandakoaren eta Paskal Lottaz analista suitzarraren arteko elkarrizketaren bigarren atala. Enbaxadoreak amaitutzat ematen du Nazio Batuen Erakundearen bizia eta, berarekin batera, nazioarteko ordenarena.
PL: Aliantzak ere badira agintzen duenak aginduak eman ahal izateko bere mendekoei. Kontua da, zenbat denbora beharko dute mendekoek konturatzeko hau ez dela beraientzat onuragarria? Bestetik, elite agintariari erosten bazaio, sistema transatlantikoa egiten ari dena, denbora luzez jarraituko dute elkarlanean. Beraz, europarrek ziurrenik modu berean jarraituko dute hurrengo urteetan.
SK: Europako gizarteak esnatu eta lidergoa aldatu arte jarraituko du. Herritarren artean gehiengo bat eraiki behar da, eta gehiengo politiko bihurtu. Herrialde askotan ikusi dugu biztanleriaren zati handi batek edo gehiengoak politika aldaketa nahi duela. Agian benetako gatazka bat ere beharko du. Nire ustez, Trumpen administrazioak Groenlandiaren gaian egindako jarduerak azken kolpea izanen da Europak bere aliatu nagusiarekiko gaur egun duen menpeko jarrerari eusteko, europarren buruak piztuko baititu. Gaur egun oraindik ilusioak dituzte AEBekin duten aliantzarekin, beraz, ekintza erradikalaren bat beharko da argi uzteko.
PL: Europako Batasunean, orain, atzerri-politikarako tresna gisa sortu ziren zigor-mekanismoak EBren barruan disidentzia erreprimitzeko erabiltzen ari dira. Nola da posible Hungaria eta Eslovakia bezalako herrialdeak, oso kritikoak izan direnak eta behin baino gehiagotan honekin ados ez daudela esan dutenak, azkenean 27 estatu kideen erabaki baten parte izatea, horrekin aurrera jarraitzeko? Nola funtzionatzen du prozesu politikoak kide guztiak gauza horiek onartzera behartzeko?
SK: EB oso integrazio konplexua da, eta zati bakoitza tresna gisa erabil daiteke herrialde bati edo batzuei presioa egiteko beren posizioa bertan behera utz dezaten. Praktikan gobernaezina da interes nazionalen aplikazioaren ikuspuntutik. Amarauna da eta eulia bazara eta amaraunean erortzen bazara, ezin zara hartatik askatu. Nire ustez, egitura hori bere horretan mantenduko dute gai diren bitartean. Arazo nagusia da EB egitura txarra dela eta egiturazko disfuntzio guztiak azalera ateratzen ari direla orain eta ezin ditugula kudeatu.
PL: Baina amaraun horretan badira armiarmak askatasun handiz mugitu eta nahiko indartsu nagusitu daitezkeenak. Ursula eta Kaja Kallas armiarmak gai dira sare hori trebetasun handiz erabiltzeko. Nola da posible?
SK: Estatu subiranoen berdintasuna gezurra dela erakusten du, eta sistemak batzuen mesedetan funtzionatzen duela. Hori da errealitatea eta orain oso agerikoa da. Gainera, uste dut oso garrantzitsua dela ulertzea nazioarteko egitura globala, oro har, ez dela krisi handi bat jasaten ari den bakarra, baizik eta antzeko zerbait gertatzen ari dela EBn bertan, interes nazional desberdinen arteko batasuna delako. Interes nazionaletan dauden ezberdintasun horiek gero eta nabarmenagoak dira. Oso argi dago akastuna dela, Europako enpresa handien, Europako korporazio transnazionalen, bankuen eta EB beren interesak sustatzeko mekanismo gisa erabiltzen duten konpainia handi batzuen interesei zerbitzatzen dielako.
PL: EB nazioarteko kapitala erabiltzen ari da. Zer eragin du egitura globalean?
SK: Herrialde serio guztiak esnatzen ari diren prozesu baten erdian gaude eta haien lider politikoak beren interes nazionalak eta gaitasunak birdefinitzen hasi diren prozesu baten erdian. Euren aliantzak, kooperazio ekonomikoa eta gainerakoak birdefinituko dituzte.
PL: Eraso beharreko helburu nagusiak estatu etsaiak dira, baina bigarren mailakoak neutralak dira lerrokatuta ez daudelako. Eta AEBk bitarteko posizioan mantentzen saiatzen den edo guztiekin loturak izaten saiatzen den edonor erreprimitzen ari dira. Aurrerantzean, neutralen gaineko presioa izugarria izanen da. Zer bilakaera izanen du horrek? Izan ere, Txinak, Errusiak eta herrialde neutralek ez baitute polo politika praktikatzen.
SK: Herrialde neutralak sektore anitzeko politikarekin jarraitzen saiatuko dira, baina bando bat aukeratu beharko dute. Hori eragozten saiatuko dira, baina gertaeren logikak parte hartzera behartuko ditu. Laster nazioarteko konexioen sare propioa eraikitzen hasten diren herrialdeek arrakasta handiagoa izanen dute. Geroxeago egiten dutenak gertaerek eramanen dituzte.
PL: Zure ustez, BRICSen bidez herrialde batzuk sare batean sartzen saiatzen ari al dira?
SK: Bai. Horregatik esan nizun AEBen politika orain beren nagusitasuna indartzean datzala, lehenik Mendebaldeko hemisferioan eta gainerakoetan aurrerago. Beste elementu bat BRICS kideak banan-banan desegitea da. Eta BRICS herrialdeak horretaz ohartzen ez badira eta kooperazioa kualitatiboki nahiz kuantitatiboki handitzen ez badute, galdu eginen dute. Hori ziurra da. Horregatik esan nizun NBE eta nazioarteko sistema zehar-kalteak baino ez direla. Nazioarteko zuzenbidea hiltzen ari bada, aukera gehiago sortzen dira AEBek BRICS hausteko. Prozesu hau hasia da. Finlandia eta Suedia dagoeneko ez dira estatu neutralak. Ez dakit zenbat denboran jarraitu ahal izanen duen Austriak neutral izaten. Suitzak aukera hobexeagoak ditu, baina ez dira oso onak hala ere.
PL: Herrialde hauek aliantza militarrak osatzen hasten diren momentuan, aurre egiten hasten dira. Beraz, BRICS-ek gerraren logikan erori gabe honetatik irteteko duen aukera bakarra, sarea eraikitzen jarraitzen duen bitartean polarizatzeari uko egitea da, esanez: "Zabalduz joanen gara, guztiok gurekin bat egitera gonbidatu ahal izan arte". Lortzen balentria ikaragarri zaila da.
SK: Begira, diplomazian, nazioarteko harremanetan, oso bide estua egitea da zailena. Horrek diplomazialari on baten talentua eskatzen du, zure herria aukera oso zail eta txarren arteko bide horretatik eramateko. Hori da munduko herrialde askok praktikatu behar dutena. Lider talentudunek bakarrik lor dezakete hori. Talentu txikikoek porrot eginen dute. Eta, jakina, potentzia handi batzuek, hala nola txinatarrek, errusiarrek, indiarrek, brasildarrek… beti hitz egiten dute NBE eta Gutuna gordetzeaz. Jarrera hori tresna taktiko gisa baliagarria izan daiteke denbora jakin batez, baina nazioarteko egitura hautsita badago, narratiba hori kalterako bihurtzen da.
PL: Nork pentsatuko zuen 2026ko bigarren egunean nazioarteko egiturari agur esan beharko geniola ordura arte ezagutzen genuen bezala?
SK: Nire ikuspuntutik agur hunkigarria da. Prozesu hau ez dut gustuko, baina horrela funtzionatzen du errealitateak. Jaiotzen den guztiak hil egin behar izaten du. Hori gertatzen da gaur egungo nazioarteko sistemarekin. NBEri beste egitura batek eman diezaioke izena, edo ordezka dezake, baina 1945ean ezarri zen bezala orain hiltzen ari da. Bere bizitza bizi izan du, 80 urtez. Orain bereak egin du.
PL: Dena ez da txarra izan 80 urte horietan. Nolabaiteko funtzioa bete du. Horrek esan nahi du orain dena dagoela jokoan. Nork du ideiarik onena hurrengo sistemarako?
SK: Espero dut zure ikusleek eta gonbidatuek ideia hauek garatzea, oso zaila baita gaur dugun egoerarekin aztertzea eta ondorioak ateratzea. Deng Xiaopingek esan zuen bezala, geure pentsamendua askatu eta ideia berriak proposatu behar ditugu. Akatsak eginen ditugu, une honetan ez baitago deus argi, ezer ez baita behin betikoa. Beraz, zure ikusle guztiei aholkatuko nieke beren pentsamendua aska dezatela, kontzeptu berriak proba ditzatela, modu berriak pentsa ditzatela, forma zaharrak amaitu egin baitira.
https://www.youtube.com/watch?v=hZpAYkWLB3M
joan mari beloki kortexarena
2026-01-15
Iruzkinak
Utzi iruzkina: