Iraultzak Europan?
Zuzendariaren hitzetan, «Del otro lado del muro» munduko saiorik iraultzaileena da, «El Mundo por Montera» kate ausartenak publiko adimentsuenari eskaintzen diona. José Miguel Villarroya historialari espainiarrari eskainitako saioa da, eta gizarte- eta politika-gertakari esanguratsuenen azken berriak aztertzen dituzte bertan.
EMPM. Alemaniako Errepublika Demokratikora joan gara, Ekialdeko Berlinera, eta han José Miguel Villarroya dugu zain. Gertakari deigarriak ikusten ari gara, ez da?
JMV. Batzuk berez sortuak dira, beste batzuk antolatuak. Karta asko daude mahai gainean, eta partida asko jokatzen ari dira. Europa osoan gertatzen ari diren gauza asko berez sortzen ari dira, jendea gauza askorekin nazkatuta baitago. Baina berezkotasun horren barruan, sistemak bere onurarako antolatutako zenbait gauza ere gertatzen ari da.
Batzuek, baikorrenek, iraultza ikusten dute; beste batzuek, musulmanen inbasioa. Burua hotz edukitzea komeni da, jendetzak normalean iristen ez diren lekuetara iristen uzten dieten irudiak ikusi baititugu. Eta hori susmagarria da.
Frantzian gertatzen ari dena Italiara, Belgikara eta Albaniara zabaldu da. Herrialde horietan guztietan, Espainia barne, badago elementu komun bat: jendea pobreziaz, bizimodu duina izateko aukerarik ezaz eta orainaldirik zein etorkizunik ez izateaz nazkatuta dagoela. Horixe da protestak leherrarazi dituen faktore erabakigarria.
Frantzia Europako gaixoa da, eta Frantzia hondoratzen bada, Europako Batasuna ere hondoratu eginen da. Frantzia ezin da erreskatatu. Bere zorra izugarria da, eta eskaintzen dituzten irtenbide bakarrak murrizketak dira. Gainera, sekulako murrizketak eginen dituen aurrekontua aurreikusita dago. Aldi berean, Macron jauna, Europako gainerako buruzagiak bezala, dirua erruz eta itzuli beharrik gabe ematen ari zaio Zelenskiri.
Frantzian, lehenik, bigarren hezkuntzako ikasleak atera ziren kalera, ikastetxeetan berogailurik ez dagoelako, aire giroturik ez dagoelako eta irakaslerik ez dagoenez zenbait ikasgai ematen ez direlako... Hondamendi itzela. Ondoren, unibertsitateko ikasleak batu zaizkie, unibertsitateko matrikulen prezioak izugarri igo direlako. Nekazariak ere batu zaizkie, Europa osoan nekazaritza eta abeltzaintza suntsitzen ari baitira inbertsio-funtsen mesedetan. Industriako langileak, txaleko horiak... Haserre dagoen jende-multzoa handia da.
Protestetan hainbat eraso gertatu da, eta jende batzuek bandalismo edo indarkeria gisa hartu dituzte. Horretan, bi alderdi bereizi behar da. Alde batetik, nazkatuta dagoen jendea dago, «batukada-manifestazioekin» ez garela inora iritsiko uste duena. Bestetik, lumpenproletalgoaren erasoak daude, Marxen eta Engelsen terminoa erabiliz. Gehienak etorkinak dira; horregatik, batzuek «musulmanen inbasioa» aipatzen dute. Baina ez da musulmanen inbasioa. Sistemak berak sortutako zerbait da, komeni zaiolako.
Bortizkeria hori sistemak sortu badu, zertarako?
Bi arrazoirengatik komeni zaio. Lehenengoa, arrazoi ekonomikorengatik. Kontrolik gabeko immigrazioak Marxek aipatzen zuen zerbait ahalbidetzen du: lumpenizatutako lan-erreserbako armada proletarioa. Armada horrek edozein lan mota, edozein soldata eta edozein lan-baldintza onartuko ditu, ez duelako deus ere. Horren ondorioz, lan-merkatua lehertu egiten da, bai bertakoentzat, bai erregularizatuta dauden etorkinentzat, eta denok lumpenizatzen gaitu. Gainera, sistemak integrazio-politikarik garatu nahi ez duenez, horrek banlieue izeneko auzo baztertuak sortzen ditu.
Place Vendôme plazara jende-multzoak iristen diren irudi batzuk ikusi ditugu. Han Ritz hotela eta dendarik garestienak daude, eta ez zegoen polizia bakar bat ere. Oso bitxia da hori, leku horiek izugarri babestuta egoten baitira, batez ere horrelako uneetan. Zergatik utzi diete iristen? Herritarren bidezko aldarrikapenak bandalismoaren atzean ezkutatzen dituelako.
Ez da gauza bera hobekuntzak eskatzen dituzten ikasleei tiro egitea edo Louis Vuittonen denda bat txikitzen ari diren lapurrei tiro egitea. Jendea kalera ateratzen bada, Limogeseko udaletxea erretzen badu ere jateko dirurik ez duelako, sistemak galdua du kontakizunaren kontrola. Orduan, jendeak honela esanen du: «Tira, agian gaizki dago udaletxea erretzea, baina okerragoa da jendeak jateko deus ez edukitzea».
Baina kontakizunak udaletxea erre dutenak banlieueetako gaizkile bandalo batzuk direla esaten badizu, tartean magrebtarrak, beltzak eta abar daudela... orduan hau entzunen dugu: «Oso ongi iruditzen zait armada bidaltzea eta denak fusilatzea». Horrela, kontakizuna hankaz gora jartzen dute, eta protestak zergatik sortu diren azaltzen duen arrazoia desagerrarazi egiten dute.
EMPM. Deigarria da Parisko Errepublikaren plazako talde ez-iraultzaile guztiek lidergorik ez izatea. Ez dago buru ikusgarririk.
JMV. Bai, sistemaren zerbitzura dauden talde trotskistak direlako. Kontuan izan Parisen talde gazte horietan sarri agertzen denetako bat Alderdi Komunista Iraultzailea dela. Alderdi trotskista hori Espainiako Mugimendu Sozialistari babesa adieraztera iritsi da. Badirudi Sindikatuko sorostarrak Sol plazatik erretiratu direla greba prestatzeko, eta orain plazako mugimenduaren buru Mugimendu Sozialista dagoela dirudi; hori ere trotskista da.
Errespetu osoz esanda, trotskistak ez dira iraultzaileak, iraultza unibertsala ez bada, planeta osoan egiten ez bada, deusetarako ez duela balio esaten baitute. Eta gobernuetara iristen direnean, sistemaren funtzionamenduaren alde egiten dute. Esan behar da, halaber, Trotsky CIAren zerbitzura aritu zela eta trotskista ospetsu batzuk CIAko agenteak izan zirela. Mugimendu Sozialistan edo Alderdi Komunista Iraultzailean sartzen bazara, Sobiet Batasunaren eta Stalinen aurkako kritika gogorrak entzunen dituzu. Mendebaldeko burgesiaren diskurtso bera da. Ezin da haiengandik deus espero.
Herria kalean da. Beraz, zuek haren abangoardia iraultzailea izan beharko zenukete. Baina aurretik lan serioa eginda. Hori esaten zuen Rosa Luxemburgek ere, gai horretan Leninekin desadostasunak zituen arren. Funtsezko aldea zera da: Leninek alderdi txiki batean sinesten zuen, iraultzaren zuzendaritza profesionalki jardunen zuen talde baten gain egonik. Rosa Luxemburgek, berriz, masa-alderdia defendatzen zuen. Haren hitzetan: «Masa-alderdiak kontzientzia sortu behar du». Herria arazo materialen ondorioz kontzientziatuta kalera ateratzen denean, alderdiak iraultzara eta boterea hartzera gidatuko du herria.
Horixe da auzia. Rosa Luxemburgen bidea edo Leninen bidea har dezakezu, baina pertsona horiek ez dute ez bata eta ez bestea hautatzen: antzerki hutsean aritzen dira. Sol plazako kanpaldia fartsa bat da. Han dena txotxongilo-ikuskizuna da: masajeak, yoga-eskolak, makramea... Ez dute ezertxo ere aldatuko. Frantzian ere oraingoz gauza bera gertatzen ari da.
Rosa Luxemburgek langile-aristokrazia kritikatzen zuen, hau da, sistemaren barruan oso ongi bizi diren eta langileak saltzen dituzten sindikatu horiek. Elkar ulertzeko: Irene Montero, Ada Colau... kapitalismoan gustura bizi den jendea da.
Erantzun hauek guztiak istilu hutsa bihurtzen badira, ez gara inora iritsiko. Askatasun gutxiago besterik ez dugu lortuko. Jendearen bizimodua ez dute hobetuko.
Mugimendu Sozialistatik ez itxaron deus
EMPM. José Miguel, zer esanen zenieke Sol Plazan edo Frantzian gertatzen ari dena komunisten kontua dela entzuten dutenei?
JMV. Engainatzen ari direla. Dikotomia faltsu bat sortu digute: komunistak ala faxistak, nahiz eta ez dagoen ez komunistarik eta ez faxistarik. Komunismoaren eta faxismoaren arteko dikotomia hori herria eta langile-klasea menderatzeko modu bat da. Amadeo Bordiga komunista italiarrak faxismoaren alderdirik okerrena antifaxismoa dela esaten zuen, langile-klasea borroka antikapitalista alde batera uztera behartzen zuelako. Eta faxismoaren gaitz handiagoa saihesteko, burgesia liberalarekin aliatzera daramalako. Hori da orain ikusten ari garena.
Mugatu gaitezen Espainiara eta hitz egin dezagun Ukrainari itzuli beharrik gabe emandako 17.000 milioi euroei buruz. Eztabaida orokorrean inork ez du horretaz hitz egiten. Ez Frantzian, ez beste inon, kalera ateratzen den jende horrek ere ez baitu aipatzen. «Ukrainari lagundu egin behar zaio», diote. Begira zer nolako iraultzaileak diren! Hori defendatzen dute osasungintzarako dirurik ez dagoenean, dirurik ez dagoelako familia-medikuarengana joateko bost hilabetez itxaron behar duzunean. Eta lehen emandakoaz gain beste 17.000 milioi eman dizkiozu. Itzuli beharrik gabeko 17.000 milioi euro. Horixe dugu, ba, gehien aipatu beharko litzatekeen gaietako bat.
Botereek M15aren ondoren sortutako mugimendu guztiak dagoeneko agortutzat jotzen dituzte. Antzerkiari eusteko, lider berriak sortu behar dira: «Iraultzaileak!». Deus ez espero, Mugimendu Sozialista proletalgoaren iraultza egitera datorren mugimendua balitz, polizia kanpaldian sartuta egonen bailitzateke aspaldi, eta mugimendua Marten egongo bailitzateke ordurako.
Marxistok esaten duguna errepikatuko dut: analisiak egiteko, arranoaren ikuspegia behar da. Goitik begiratu behar da, lerro asko gurutzatzen direlako eta jende asko ari delako parte hartzen jokoan. Ez gaitezen erori «herria aurrera doa» edo «hor bizi diren mairuak dira» bezalako sinplifikazioetan. Galde diezaiogun geure buruari zergatik ari diren gertatzen fenomenoak. Eta nori egiten dioten mesede. Horixe da gakoa: zergatik gertatzen diren eta nork ateratzen duen etekina. Bi galdera horiek eginez, gertatzen ari denaren ikuspegi errealistagoa izan dezakegu.
https://www.youtube.com/watch?v=b-rlr-mbUOc
Iruzkinak
Utzi iruzkina: